مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٢٣ - عدالت و شورا و مساوات آحاد مسلمین، مبدأ ترقّی و نفوذ صدر اسلام

آن همه مصائب جلیله را تحمّل فرمود؛ عدم تخطّی خلفای اوّلین از این سیرۀ مقدّسه و ترقّیات فوق‌العادۀ مترتّبۀ بر آن هم، از وقایع صدر اوّل تفصیلاً معلوم است.

حضرت شاه ولایت علیه أفضل الصّلاة و السّلام هم در طیّ خطبۀ مبارکه که در بیان حقوق والی بر رعیّت و حقوق رعیّت بر والی، در صِفّین انشاء فرموده به قاطبۀ حاضرین (که عددشان را از پنجاه هزار نفر کمتر نگفته‌اند) می‌فرماید:

”فَلاتُکَلِّمونی بِما تُکَلَّمُ بِهِ الجَبابِرَةُ، و لا تَتَحَفَّظُوا مِنّی بما یُتَحَفَّظُ به عند أهلِ البادِرَةِ، و لاتُخالِطونی بِالمُصانَعَةِ، و لا تَظُنُّوا بی استِثقالًا فی حَقٍّ قیل لی و لا الْتماسَ إعظامٍ لنفسی؛ فإنَّه مَن اسْتَثقَلَ الحقَّ أنْ یُقال له أو العَدلَ أن یُعرَضَ علیه کان العَمَلُ بهما أثقَلَ علیه، فلا تَکُفُّوا عن مَقالَةٍ بِحَقٍّ أو مَشوَرَةٍ بعَدلٍ.“[١]

چقدر سزاوار است ما مدّعیان مقام والای تشیّع، اندکی در سراپای این کلام مبارک تأمّل کنیم و از روی واقع و حقیقت‌رسی و الغاءِ اغراض نفسیّه، این مطلب را بفهمیم که: این درجه اهتمام حضرتش در رفع اُبّهَت و هیبت مقام خلافت از قلوب امّت و تکمیل أعلی درجات آزادی آنان، و ترغیب و تحریصشان بر عرض هر گونه اعتراض و مشورت، و در عِداد حقوق والی بر رعیّت و یا حقوق رعیّت بر والی شمردن آن، هم‌چنین ”أشیرُوا عَلَیَّ أصحابی“ فرمودن‌های اشرف کائنات صلّی الله علیه و آله بر طبق امر الهی عزّ اسمه، برای چه مطلب بود؟»

صفحه ٥٩: «الحق جودت استنباط و حسن استخراج اوّل حکیمی که به این معانی برخورده و مسئوله و شورویّه و مقیّده و مشروطه و محدوده بودن نحوۀ سلطنت عادلۀ ولایتیّه و ابتناءِ اساسش را بر آن دو اصل مبارک حرّیت و مساوات، و مسئولیّت مترتّبۀ بر آنها، و متوقّف بودن حفظ مُقَوِّماتش را به این دو رکن مقوّم، از آنچه بیان نمودیم استفاده و استنباط نموده و به‌طور قانونیّت و بروجه اطّراد و

[١]. نهج البلاغة (عبده)، ج ٢، ص ٢٠٠.