از ايشان‌ آلِهَتُهُمُ الَّتِي‌ آن خدايانى كه از فرط غوايت و جهالت‌ يَدْعُونَ‌ ميخواندند و طلب حوائج از ايشان ميكردند و مى‌پرستيدند مِنْ دُونِ اللَّهِ‌ بجز از خداى يعنى الهه باطله ايشان باز نداشتند از ايشان‌ مِنْ شَيْ‌ءٍ هيچ چيز لَمَّا جاءَ أَمْرُ رَبِّكَ‌ وقتى كه آمد فرمان پروردگار تو به عذاب ايشان‌ وَ ما زادُوهُمْ‌ و نيفزود ايشان را غَيْرَ تَتْبِيبٍ‌ جز هلاك گردانيدن و زيان تمام رسانيدن‌ وَ كَذلِكَ‌ و مانند اين گرفتن است‌ أَخْذُ رَبِّكَ‌ گرفتن پروردگار تو إِذا أَخَذَ الْقُرى‌ چون بگيرد اهل ديهها را وَ هِيَ ظالِمَةٌ و حال آن كه اهل آنها ظالم باشند بر خود بارتكاب كفر و شرك اين حالست از قرى و بحسب حقيقت حالست از اهل آن ليكن قريه قايم مقام اهل واقع شده حكم اهل بر آن جارى شده و فايده ذكر اين جمله حاليه اشعار است با آنكه اخذ ايشان بجهت ظلم ايشان بود و تنبيه است بر انذار هر كسى كه ظالم باشد بر نفس خود يا بر غير او از وخامت عاقبت‌ إِنَّ أَخْذَهُ‌ بدرستى كه گرفتن خداى تعالى‌ أَلِيمٌ شَدِيدٌ دردناك و سخت است و از آن گرفتن كسى را روى خلاصى و راه رهايى نيست اين مبالغه در تهديد است و تحذير و در صحيحين نقلكرده كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرموده كه‌

ان اللَّه تعالى يمهل الظالم حتى اذا اخذه ثم قرء هذه الايه ان اخذه اليم شديد

إِنَّ فِي ذلِكَ‌ بدرستى كه در اين كه ياد كرديم از نزول عذاب بر امم هالكه يا از قصص ايشان‌ لَآيَةً هر آينه عبرتيست‌ لِمَنْ خافَ‌ هر كسى را كه بترسيد عَذابَ الْآخِرَةِ از عذاب آن سراى يعنى تامل نمايد در آن تا عالم شود بآنكه آن چه بامم مكه رسيده نمونه آن چيزيست كه حق تعالى براى مجرمان مهيا ساخته در آخرت و يا منزجر شود از موجبات آن بجهت علم او بآن كه صدور آن از خدائيست كه قادر مختار است عذاب ميكند هر كه را ميخواهد و رحم ميكند بر هر كه مى خواهد چه هر كه منكر آخرتست و فناى اين عالم را محال ميگيرد قائل نيست بفاعل مختار و اين وقايع را از اسباب فلكيه مى‌داند نه بجهت ذنوب هلاك شدگان به آن‌ ذلِكَ‌ روز قيامت‌ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ‌ روزى است جمع كرده شده از براى مردمان يعنى همه خلق را در وى جمع كنند تغيير جمله فعليه باسميه بجهت دلالتست بر اثبات معنى جمع از براى آن روز و وقوع آن لا محاله و تنبيه بر آن كه مردمان از آن منفك نخواهند شد پس اين ابلغست از كريمه‌ يَوْمَ‌