بنشستن ايشان از غزوه‌ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ‌ در خلف رسول خداى (ص) يقال اقسام خلاف الحى اى بعدهم و جايز است كه خلاف بمعنى مخالفت باشد پس انتصاب او بر علت باشد يا حال يعنى متقاعد شدند از تبوك بجهت مخالفت رسول خدا (ص) يا در حالتى كه خلاف كننده بودند با رسول خدا وَ كَرِهُوا و كراهت داشتند بجهت سوء عقيده‌ أَنْ يُجاهِدُوا آن را كه جهاد كنند بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ‌ بمالها و نفسهاى خود فِي سَبِيلِ اللَّهِ‌ در راه خدا بلكه فراغت و تن آسايى طلبيدند در اين تعرض است مؤمنان را كه تحصيل رضاى خدا را ببذل اموال و انفس بردعة و فراغت اختيار كردند وَ قالُوا و گفتند آن منافقان مؤمنانرا كه‌ لا تَنْفِرُوا بيرون مرويد باين غزوه‌ فِي الْحَرِّ در گرما يعنى خود نرفتند و خواستند كه مؤمنانرا نيز تنفير كنند و يا اينكه يكديگر را اين مقوله گفتند و با هم مقرر كردند كه از خروج بتبوك متقاعد شوند قُلْ‌ بگو مر ايشان را كه‌ نارُ جَهَنَّمَ‌ آتش دوزخ‌ أَشَدُّ حَرًّا سخت‌تر است از روى گرمى يعنى حرارت آن از اين گرما سخت‌تر است از روى گرمى و ايشان بجهت فرط غوايت و جهالت آن را بر اين اختيار كردند لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ‌ اگر ميبوديد كه مى‌دانستند كه مآل ايشان بآن راجعست اختيار آن نميكردند بايثار دعه بر طاعت‌ فَلْيَضْحَكُوا پس بايد كه بخندند قَلِيلًا خنده اندك در دنيا زيرا كه فانيست و مع ذلك اسباب گريه كه هموم است در آن بيشتر از اسباب خنده است كه آن فرحست‌ وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً و بايد كه بگريند گريه بسيار در آخرت زيرا كه باقيست و اسباب آن بيغايت اين در معنى اخبار است از آنچه مآل حال ايشان بآن كشد در دنيا و آخرت و اخراج آن بر صيغه امر دلالت است بر آنكه امرى لازم است و حتمى واجب كه در دنيا خنده ايشان اندك بود و در آخرت گريه ايشان بسيار و مى‌شايد كه گريه و خنده كنايه از فرح و غم باشد و گويند قلة محمولست بر عدم و معنى اينكه فرد ايشان را غمى باشد بيفرح و اندوهى بود بى‌سرور ضحك عبارتست از تقبيح در وجه و رهن نزد شنيدن يا ديدن امر عجيب و بكا تشنجى است كه در وجه پيدا شود نزديك رسيدن غم يا جريان دمعه از چشم‌ جُزْءٌ پاداش دهد خدا ايشان را پاداش دادنى‌ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ‌ بآنچه بودند كه كسب ميكردند از نفاق و مساوى اخلاق و تخلف بغير عذر از جهاد از ابن عباس روايتست كه اهل نفاق در دوزخ مدت عمر دنيا گريه كنند كه اصلا آب از چشم ايشان باز نايستد و مرويست از ابن عباس و انس بن مالك كه پيغمبر (ص) فرموده كه‌

لو تعلمون ما اعلم لضحكم قليلا و لبيتم كثيرا

اگر بدانيد