اولى باشد هم چنان كه هر گاه آكله در عضوى واقع شود واجبست قطع آن تا تعدى بهمه بدن نكند و همچنين اگر اصحاب فدا نگرفتندى و اثخان ايشان كردندى روز احد هفتاد تن از ايشان كشته نشدندى كه بعدد جماعتى بودند كه اخذ فديه از آن كرده بودند و شبهه نيست در آنكه خطاب با كسانيست كه اخذ فديه كردند نه حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بجهت عصمت او از خطا و كراهت او از فدا چنان كه منقولست و بلخى بر آنست كه اجلاء صحابه نيز از اخذ فدا برى بودند و غير ايشان در اين رغبت كرده بودند كه ضعفاء اسلام بودند و چون عصمت و عدم اجتهاد حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله ببراهين واضحه ثابت شده پس قول جبائى كه حضرت در اين باب اجتهاد نمود و در آن خطا كرد غير موجه باشد و مرويست كه بعد از نزول اين آيه كه متضمن نهى است و عتاب از اخذ فدا اصحاب هراسان شده از فديه دست باز كشيدند و گرد آن نگشتند حقتعالى اين آيه فرستاد كه‌ فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ‌ پس بخوريد آنچه غنيمت گرفته‌ايد از فديه چه آن از جمله غنايم است‌ حَلالًا طَيِّباً خوردنى حلال و پاك و گويند كه ايشان بعد از عتاب از اخذ فدا از غنايم دست باز داشتند تا مبادا آن نيز مرضى الهى نبوده باشد حقتعالى فرمود كه در غنايم تصرف كنيد كه بر شما حلالست فا براى سببيت است و سبب محذوفست تقدير اينكه ابحت لكم الغنائم فكلوا يعنى غنايم را بر شما حلال گردانيدم پس بخوريد آن را و حلالا حالست از مقسوم با صفت مصدر محذوفست اى اكلا حالا طيبا و فايده اين قيد ازاحه آن چيزيست كه در نفوس ايشان خطور كرده بود از كراهت يا حرمت آن بسبب معاتبه در اخذ فديه و كسى كه دعوى مى‌كند امر وارد بعد از خطر از براى اباحه است متشبث است بمانند اين و در كنز مذكور است كه مراد بغنيمت در اين آيه فدا است زيرا كه كلام در آنست و نزد بعضى آنست كه فدا عوض نفس است پس غير غنيمت باشد و اصح قول اولست و فايده خلاف در وجوب خمس و عدم آنست و فرق نيست ميان حلال و مباح الا آنست كه مباح مسبوق نيست بخطر بخلاف حلال چه اشتقاق حلال از حل العقد است پس چون كه غنايم بر امم سابقه محرم بود از اينجهت فرمود كه حالا طيبا و مباح ماخوذ است از اباحه الدار و سعتها پس معنى مباح موسع فيه است و طيب هر چيزيست كه موافق طبع باشد و من در مما براى تبعيض است و اگر ذكر من نميكرد موهم تحريم انتفاعات يافته بود و تخصيص اكل بجهت آنست كه اعظم انتفاعاتست‌ وَ اتَّقُوا اللَّهَ‌ و بترسيد از خدا در مخالفت وى بعد از اين‌ إِنَّ اللَّهَ‌ بدرستى كه خداى‌ غَفُورٌ آمرزنده است پس ذنب شما را باب مغفرت بشويد رَحِيمٌ‌ مهربانست كه مباح گردانيد آنچه از كفار اخذ كرديد و بر امم ديگر حرام بود و از حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مرويست كه‌

فضلت على الانبياء بخمس بعثت الى الكافة و احل لى المغنم و نصرت بالرعب و