برابر» و بيشتر رسيده است و در مورد «استقامت» كه ريشه تمام موفقيت‌ها، سعادت‌ها و خوشبختى‌ها است و هيچ عقيده و عمل نيكى بدون آن پابرجا نخواهد بود، پاداش بى‌حساب ذكر شده است.
از اينجا روشن مى‌شود: اگر در روايات، پاداش‌هائى بيش از ده برابر براى بعضى از اعمال نيك ذكر شده نيز هيچ گونه منافاتى با آيه فوق ندارد.
و همچنين اگر در آيه ٨٤ سوره «قصص» مى‌خوانيم: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها: «كسى كه عمل نيكى انجام دهد پاداشى بهتر از اين خواهد داشت» مخالفتى با آيه فوق ندارد تا احتمال نسخ در آن برود؛ زيرا بهتر بودن معنى وسيعى دارد كه با ده برابر كاملًا سازگار است.
***
٦- كفاره شصت روز با «فَلا يُجْزى‌ إِلَّا مِثْلَها» سازگار است؟
ممكن است بعضى تصور كنند: واجب شدن «شصت روز» به عنوان كفاره در مقابل خوردن يك روز روزه ماه مبارك رمضان، و مجازات‌هاى ديگرى در دنيا و آخرت از اين قبيل، با آيه فوق كه مى‌گويد: در برابر كار بد فقط به اندازه آن كيفر داده خواهد شد سازگار نيست.
ولى با توجه به يك نكته پاسخ اين ايراد نيز روشن مى‌شود و آن اين كه:
منظور از مساوات ميان «گناه» و «كيفر»، «مساوات عددى» نيست، بلكه كيفيت عمل را نيز بايد در نظر گرفت، خوردن يك روز روزه ماه رمضان با آن همه اهميتى كه دارد مجازاتش تنها يك روز كفاره نيست بلكه بايد آنقدر روزه بگيرد كه به اندازه احترام آن يك روز ماه مبارك بشود.
به همين دليل، در بعضى از روايات مى‌خوانيم: كيفر گناهان در ماه رمضان بيش از ساير ايام است همان طور كه پاداش اعمال نيك در آن ايام، بيشتر است تا