بلكه تمسك واقعى آن است كه اجازه ندهد كمترين مخالفتى با آن از هيچ سو انجام شود و در تحقق يافتن مفاهيم آن از جان و دل بكوشد.
***
نكته:
اصلاح واقعى!
آيات فوق، به خوبى نشان مى‌دهد: اصلاح واقعى در روى زمين بدون تمسك به كتب آسمانى و فرمان‌هاى الهى امكان‌پذير نمى‌باشد، و اين تعبير بار ديگر اين حقيقت را تأكيد مى‌كند كه: دين و مذهب تنها يك برنامه مربوط به جهان ماوراء طبيعت و يا سراى آخرت نيست.
بلكه آئينى است در متن زندگى انسان‌ها، و در طريق حفظ منافع تمام افراد بشر، اجراى اصول عدالت و صلح و رفاه و آسايش و بالاخره هر مفهومى كه در معنى وسيعِ اصلاح، جمع است.
و اين كه: مى‌بينيم از ميان فرمان‌هاى خدا مخصوصاً روى «نماز» تكيه شده است به خاطر آن است كه: نماز واقعى پيوند انسان را با خدا چنان محكم مى‌كند كه در برابر هر كار و هر برنامه او را حاضر و ناظر مى‌بيند و مراقب اعمال خويش، و اين همان است كه در آيات ديگر از آن تعبير به تأثير نماز در دعوت به امر به معروف و نهى از منكر شده است، و ارتباط اين موضوع، با اصلاح جامعه انسانى روشن‌تر از آن است كه نياز به بيان داشته باشد.
از آنچه گفته شد روشن مى‌شود كه: اين برنامه، ويژه قوم يهود نبوده است، بلكه اصلى است در زندگى امت‌ها و ملت‌ها.
بنابراين آنان كه با كتمان حقايق و تحريف آنها متاعى ناپايدار و منافعى زودگذر براى خود فراهم مى‌سازند و به هنگامى كه نتايج شوم كار خود را