تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٢
***
در آخرين آيه مورد بحث، شكوه و گلههاى بنىاسرائيل را از مشكلاتى كه بعد از قيام موسى عليه السلام با آن دست به گريبان بودند، منعكس مىسازد و مىفرمايد:
«آنها به موسى گفتند: پيش از آن كه تو بيائى ما را آزار مىدادند، اكنون هم كه آمدهاى باز آزارها همچنان ادامه دارد» «قالُوا أُوذينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا»، پس كى گشايشى در كار پيدا مىشود؟
گويا بنىاسرائيل مثل بسيارى از ما مردم، انتظار داشتند كه با قيام موسى عليه السلام يك شبه همه كارها روبراه شود، فرعون از بين برود، فرعونيان نابود شوند و كشور پهناور مصر با تمام ذخائرش در اختيار بنىاسرائيل قرار گيرد، همه اينها از طريق اعجاز، صورت گيرد و گردى هم به صورت بنىاسرائيل ننشيند.
ولى موسى عليه السلام به آنها فهماند با اين كه سرانجام پيروز خواهند شد، اما راه درازى در پيش دارند، و اين پيروزى طبق سنت الهى در سايه استقامت، كوشش و تلاش به دست خواهد آمد، همان طور كه آيه مورد بحث مىفرمايد: «موسى گفت: اميد است پروردگار شما دشمنتان را نابود كند و شما را جانشينان آنها در زمين قرار دهد» «قالَ عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَ يَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الأَرْضِ».
ذكر كلمه «عَسى» (شايد و اميد است) همانند كلمه «لَعَلَّ» كه در بسيارى از آيات قرآن آمده است، در حقيقت اشاره به اين است كه: اين پيروزى و موفقيت، شرائطى دارد كه بدون آن شرائط، به آن نخواهيد رسيد. «١»
و در پايان آيه مىفرمايد: خداوند اين نعمتها را به شما خواهد داد و آزادى از دست رفته را به شما برمىگرداند، «تا ببيند چگونه عمل خواهيد كرد»؟
«فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ».