تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٩
عامل به يك چيز بازگشت مىكند، و يا لازم و ملزوم يكديگرند.
بسيار مىشود كه زمينلرزه در يك منطقه بر اثر صاعقههاى عظيم ايجاد مىشود، يعنى نخست صاعقه توليد مىشود و به دنبال آن زمينلرزه به وجود مىآيد، و اما «طاغِيَه» به معنى موجودى است كه از حدّ خود تجاوز كند و اين، هم با زلزله سازگار است و هم با صاعقه، بنابراين، تضادى در ميان آيات نيست.
***
٢- گفتگوى صالح پس از نابودى
سؤال ديگرى كه در مورد آخرين آيه پيش مىآيد اين است كه: آيا اين گفتگوى صالح عليه السلام بعد از نابودى آن جمعيت صورت گرفته است؟
و يا اين كه اين گفتگوى نهائى صالح عليه السلام با آنها قبل از مرگشان به عنوان اتمام حجت بوده؟
در حالى كه در عبارت قرآن بعد از جريان مرگ آنها ذكر شده است؟
احتمال دوم با ظاهر خطاب، سازگارتر است؛ زيرا گفتگو با آنها نشان مىدهد: آنها زنده بودهاند.
ولى احتمال نخست، نيز چندان بعيد نيست؛ زيرا بسيار مىشود براى عبرت گرفتن افراد بازمانده، چنين گفتگوهائى را با گذشتگان و ارواح آنها انجام مىدهند.
در تاريخ زندگانى على عليه السلام مىخوانيم: پس از جنگ «جمل» در كنار جسد «طلحه» ايستاده گفت: «اى طلحه! تو در اسلام خدمات قابل ملاحظهاى داشتى، حيف كه آنها را براى خود حفظ نكردى». «١»