تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٨
پس از آن، بار ديگر به مسأله دعا مىپردازد و يكى ديگر از شرائط آن را بازگو مىكند، مىفرمايد: «خدا را با ترس و اميد بخوانيد» «وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً».
نه آن چنان از اعمال خود راضى باشيد كه گمان كنيد هيچ نقطه تاريكى در زندگى شما نيست كه اين خود عامل عقبگرد و سقوط است.
و نه آن چنان مأيوس باشيد كه خود را شايسته عفو خدا و اجابت دعا ندانيد كه اين يأس و نوميدى نيز خاموشكننده همه تلاشها و كوششها است، بلكه با دو بال «بيم» و «اميد» به سوى او پرواز كنيد، اميد به رحمتش و بيم از مسئوليتها و لغزشها.
و در پايان آيه، براى تأكيد بيشتر روى اسباب اميدوارى به رحمت خدا، مىفرمايد: «رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است» «إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَريبٌ مِنَ الْمُحْسِنينَ».
ممكن است، اين جمله يكى ديگر از شرائط اجابت دعا باشد، يعنى اگر مىخواهيد دعاى شما يك دعاى توخالى و تنها گردش زبان نباشد، بايد آن را با «اعمال نيك» خود همراه سازيد، تا به كمك آن، رحمت الهى شامل حال شما گردد و دعايتان به ثمر رسد.
و به اين ترتيب، در اين دو آيه اشاره به پنج قسمت از شرائط قبولى دعا شده است:
نخست اين كه از روى تضرع و در پنهانى باشد.
ديگر اين كه از حدّ اعتدال تجاوز نكند.
سوم اين كه با توليد فساد و تبهكارى همراه نگردد.
چهارم اين كه توأم با بيم و اميد متوازن باشد.
پنجم اين كه با نيكوكارى توأم گردد.