تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٣
بدون تجارت و معامله از كسى به كسى مىرسد، اعم از اين كه از مردگان باشد يا از زندگان.
«يَسْتَضْعَفُون» از ماده «استضعاف» معادل كلمه «استعمار» است كه در عصر و زمان ما به كار مىرود و مفهوم آن اين است كه: قومى ستمپيشه، جمعيتى را تضعيف كنند تا بتوانند از آنها در مسير مقاصدشان بهرهكشى نمايند.
منتها با كلمه «استعمار» اين تفاوت را دارد، كه «استعمار» ظاهرش به معنى آباد ساختن است و باطنش به معنى ويرانگرى، ولى «استضعاف» ظاهر و باطنش هر دو يكى است!
تعبير به «كانُوا يَسْتَضْعَفُون» اشاره به اين است كه: فرعونيان به طور مداوم آنها را در ضعف و ناتوانى نگه مىداشتند، ضعف و ناتوانى فكرى، و اخلاقى و اقتصادى از هر نظر و در تمام جهات.
و تعبير به مَشارِقَ الأَرْضِ وَ مَغارِبَها: «مشرقها و مغربهاى زمين» اشاره به سرزمينهاى وسيع و پهناورى است كه در اختيار فرعونيان بود؛ زيرا سرزمينهاى كوچك، مشرقها و مغربهاى مختلف و به تعبير ديگر افقهاى متعدد ندارد، اما يك سرزمين پهناور، حتماً اختلاف افق و مشرقها و مغربها- به خاطر خاصيت كُرويت زمين- خواهد داشت، به همين دليل است كه ما اين تعبير را كنايه از وسعت سرزمين فراعنه گرفتيم.
و جمله «بارَكْنا فِيْها» اشاره به آبادى فوقالعاده اين منطقه، يعنى مصر و شام است، كه هم در آن زمان، و هم در اين زمان، از مناطق پر بركت دنيا محسوب مىشود، و به طورى كه بعضى از مفسران نوشتهاند در آن روز كشور فراعنه به قدرى وسعت داشت كه سرزمين شامات را هم در بر مىگرفت.
بنابراين، منظور، حكومت بر تمام كره زمين نبوده است؛ زيرا اين موضوع