***
٢- چگونه پيامبر امّى بود؟
درباره مفهوم «أُمّى» همان طور كه در بالا گفته شد، سه احتمال معروف وجود دارد:
نخست: به معنى درس‌نخوانده باشد.
دوم: به معنى كسى كه در سرزمين «مكّه» تولد يافته و از «مكّه» برخاسته.
سوم: به معنى كسى كه از ميان امت و توده مردم قيام كرده.
ولى معروف‌تر از همه تفسير اول است كه با موارد استعمال اين كلمه نيز سازگارتر مى‌باشد، و همان گونه كه گفتيم ممكن است هر سه معنى با هم مراد باشد.
در اين كه: پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به مكتب نرفت و خط ننوشت، در ميان مورخّان بحثى نيست و قرآن نيز صريحاً در آيه ٤٨ سوره «عنكبوت» درباره وضع پيامبر صلى الله عليه و آله قبل از بعثت مى‌فرمايد: وَ ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتابٍ وَ لاتَخُطُّهُ بِيَمينِكَ إِذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُون:
«پيش از اين نه كتابى مى‌خواندى و نه با دست خود چيزى مى‌نوشتى تا موجب ترديد دشمنانى كه مى‌خواهند سخنان تو را ابطال كنند گردد».
اصولًا در محيط حجاز به اندازه‌اى باسواد كم بود كه افراد باسواد كاملًا معروف و شناخته شده بودند.
در «مكّه» كه مركز حجاز محسوب مى‌شد تعداد كسانى از مردان كه مى‌توانستند بخوانند و بنويسند از ١٧ نفر تجاوز نمى‌كرد و از زنان تنها يك زن بود كه سواد خواندن و نوشتن داشت. «١»