تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١
دامنه حجتهاى بالغه خداوند وسيع است هم در دنيا و هم در آخرت.
***
در آيه بعد، براى اين كه بطلان سخنان آنها روشنتر شود، و نيز اصول صحيح قضاوت و داورى رعايت گردد، از آنها دعوت مىكند كه: اگر شهود معتبرى دارند، كه خداوند حيوانات و زراعتهائى را كه آنها مدعى تحريم آن هستند، تحريم كرده، اقامه كنند، مىفرمايد: «اى پيامبر! به آنها بگو گواهان خود را كه گواهى بر تحريم اينها مىدهند بياوريد» «قُلْ هَلُمَّ شُهَداءَكُمُ الَّذينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هذا».
پس از آن اضافه مىكند: «اگر آنها دسترسى به گواهان معتبرى پيدا نكردند (و قطعاً پيدا نمىكنند) و تنها به گواهى و ادعاى خويش قناعت نمودند، تو هرگز با آنها همصدا نشو و مطابق شهادت و ادعاى آنان گواهى مده» «فَإِنْ شَهِدُوا فَلاتَشْهَدْ مَعَهُمْ».
از آنچه گفته شد، روشن مىشود: در مجموع آيه، هيچ گونه تضادى وجود ندارد، و اين كه در آغاز از آنها مطالبه شاهد مىكند و سپس مىفرمايد: شهود آنها را نپذير، توليد اشكالى نمىكند؛ زيرا منظور اين است كه آنها از اقامه شهود معتبر به طور قطع عاجزند، چه اين كه هيچ سند و مدركى از انبياى الهى و كتب آسمانى بر تحريم اين امور ندارند.
بنابراين تنها خودشان كه مدعى هستند، شهادت مىدهند، و بديهى است چنين شهادتى مردود است.
به علاوه همه قرائن گواهى مىدهد كه: اين احكام ساختگى، صرفاً از هوا و هوس و تقليدهاى كوركورانه سرچشمه گرفته و هيچ گونه اعتبارى ندارد.
لذا در جمله پايانى آيه مىفرمايد: «از هوا و هوسهاى كسانى كه آيات ما را