تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣١
چپ (از چهار طرف)، به سراغ آنها مىروم، و اكثر آنها را شكرگزار نخواهى يافت» «ثُمَّ لآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْديهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لاتَجِدُ أَكْثَرَهَمْ شاكِرينَ».
ممكن است تعبير بالا، كنايه از اين باشد كه: شيطان، انسان را «محاصره» مىكند، و سعى دارد به هر وسيلهاى كه ممكن است براى وسوسه و گمراهى او بكوشد، و اين تعبير در كلمات روزمره نيز ديده مىشود، كه مىگوئيم: فلان كس از چهار طرف گرفتار قرض يا بيمارى يا دشمن شده است.
و اين كه سمت بالا و پائين ذكر نشده، به خاطر آن است كه: انسان معمولًا در چهار سمت، حركت و فعاليت دارد.
اما در روايتى كه از امام باقر عليه السلام نقل شده، تفسير عميقترى براى اين چهار جهت ديده مىشود، آنجا كه مىفرمايد: «منظور از آمدن شيطان به سراغ انسان از «پيش رو» اين است كه آخرت و جهانى را كه در پيش دارد در نظر او سبك و ساده جلوه مىدهد،
و منظور از «پشت سر» اين است كه آنها را به گردآورى اموال و تجمع ثروت و بخل از پرداخت حقوق واجب به خاطر فرزندان و وارثان دعوت مىكند،
و منظور از «طرف راست» اين است كه امور معنوى را به وسيله شبهات و ايجاد شك و ترديد، ضايع مىسازد،
و منظور از «طرف چپ» اين است كه لذات مادّى و شهوات را در نظر آنها جلوه مىدهد. «١»