قرار داشت اگر چه جزء آنها نبود) فرمان داديم، براى آدم جد نخستين شما سجده كنند» «وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِادَمَ».
آنگاه مى‌افزايد: «همگى اين فرمان را به جان و دل پذيرفتند و براى آدم سجده كردند، مگر ابليس كه از سجده‌كنندگان نبود» «فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْليسَ لَمْ‌يَكُنْ مِنَ السَّاجِدينَ».
اين كه در آيه فوق، «خلقت» قبل از «صورت‌بندى» بيان شده، ممكن است اشاره به اين باشد كه: نخست ماده اصلى انسان را آفريده و بعد، به آن صورت انسانى بخشيده است.
ضمناً همان طور كه در ذيل آيه ٣٤ سوره «بقره» گفته‌ايم: سجده فرشتگان براى آدم به معنى «سجده پرستش» نبوده است؛ زيرا پرستش مخصوص خدا است، بلكه سجده در اينجا به معنى «خضوع و تواضع» است (يعنى در برابر عظمت آدم خضوع كردند) و يا به معنى سجده براى خداوندى است كه چنين مخلوق موزون و با عظمتى آفريده است.
و نيز همان گونه در ذيل آن آيه گفته‌ايم، «ابليس» از فرشتگان نبود، بلكه طبق تصريح آيات قرآن، از بخش ديگرى از مخلوقات به نام «جنّ» بوده است. «١»
***
در آيه بعد مى‌گويد: خداوند «ابليس» را به خاطر سركشى و طغيانگرى مؤاخذه كرده «گفت: چه چيز سبب شد كه در برابر آدم سجده نكنى و فرمان مرا ناديده بگيرى»؟ «قالَ ما مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ».
او در پاسخ به يك عذر ناموجه متوسل گرديده گفت: «من از او بهترم، به دليل اين كه مرا از آتش آفريده‌اى و او را از خاك و گِل»! «قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَني‌