تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠
بِمَنْكِبَيْهِ فَذاكَ الْمَجْنُونُ وَ هذَا الْمُبْتَلى: «ديوانه واقعى كسى است كه: متكبرانه گام بر مىدارد، دائماً به پهلوهاى خود نگاه مىكند، پهلوهاى خود را به همراه شانهها تكان مىدهد (و كبر و غرور از تمام وجود او مىبارد).
اين ديوانه واقعى است اما آن كه ديديد بيمار است»!. «١»
***
٢- آداب سخن گفتن
در اندرزهاى «لقمان» اشارهاى به آداب سخن گفتن شده بود، و در اسلام، باب وسيعى براى اين مسأله گشوده شده، از جمله اين كه:
تا سخن گفتن ضرورتى نداشته باشد، سكوت از آن بهتر است.
چنان كه در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم: السُّكُوتُ راحَةٌ لِلْعَقْلِ: «سكوت مايه آرامش فكر است». «٢»
و در حديثى از امام على بن موسى الرضا عليه السلام آمده است: مِنْ عَلاماتِ الْفِقْهِ:
الْعِلْمُ وَ الْحِلْمُ وَ الصَّمْتُ، إِنَّ الصَّمْتَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْحِكْمَةِ: «از نشانههاى فهم و عقل، داشتن آگاهى و بردبارى و سكوت است، سكوت، درى از درهاى حكمت است». «٣»
اما در روايات ديگر تأكيد شده است: «در مواردى كه سخن گفتن لازم است، مؤمن بايد هرگز سكوت نكند».
«پيامبران به سخن گفتن دعوت شدند نه به سكوت».
«وسيله رسيدن به بهشت و رهائى از دوزخ، سخن گفتن به موقع است». «٤»
***