تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٤
هنگامى كه با سربازان پيامبر صلى الله عليه و آله برخورد مىكردند، مىگفتند: به سراغ ما بيائيد، و خود را از اين معركه بيرون بكشيد (اينها همانها هستند كه در جمله دوم اشاره شده است).
اين احتمال نيز وجود دارد كه: اين آيه بيان دو حالت مختلف از يك گروه باشد، كسانى كه وقتى در ميان مردم هستند آنها را از جنگ باز مىدارند، و هنگامى كه به كنار مىروند ديگران را به سوى خود دعوت مىكنند.
در روايتى مىخوانيم: يكى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله از ميدان «احزاب» به درون شهر، براى حاجتى آمده بود، برادرش را ديد كه نان و گوشت بريان و شراب پيش روى خود نهاده، گفت: تو اينجا به خوشگذرانى مشغولى و پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در ميان شمشيرها و نيزهها مشغول پيكار است؟!
در جوابش گفت: اى ابله! تو نيز بيا با ما بنشين و خوش باش! به خدائى كه «محمّد» به او قسم ياد مىكند، كه او هرگز از اين ميدان باز نخواهد گشت! و اين لشكر عظيمى كه جمع شدهاند، او و اصحابش را زنده نخواهند گذاشت!
برادرش گفت: دروغ مىگوئى، به خدا سوگند مىروم و رسول خدا صلى الله عليه و آله را از آنچه گفتى باخبر مىسازم، خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد، و جريان را گفت، در اينجا آيه فوق نازل شد.
بنابراين، شأن نزول واژه «اخْوانِهِم» (برادرانشان) ممكن است به معنى برادران حقيقى باشد، و يا به معنى هم مسلكان، همان گونه كه در آيه ٢٧ سوره «اسراء» تبذير كنندگان را برادران شياطين ناميده است (إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ).
***
در آيه بعد مىافزايد: «انگيزه تمام اين كارشكنىها اين است كه آنها در همه