تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٨
«يثرب» نام قديمى «مدينه»، پيش از آن كه پيامبر صلى الله عليه و آله به آنجا هجرت كند بوده، بعد از آن كمكم نام «مدينة الرسول» (شهر پيغمبر) بر آن گذارده شد، كه مخفف آن همان «مدينه» بود.
اين شهر نامهاى متعددى دارد، «سيد مرتضى» (رحمة اللَّه عليه) علاوه بر اين دو نام، (يثرب و مدينه) يازده نام ديگر براى اين شهر ذكر كرده، از جمله:
«طيبه» و «طابه» و «سكينه» و «محبوبه» و «مرحومه» و «قاصمه» است (بعضى يثرب را نام زمين اين شهر مىدانند). «١»
در پارهاى از روايات آمده است: پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين شهر را «يثرب» نناميد» شايد به اين جهت كه: «يثرب» در اصل از ماده «ثرب» (بر وزن حرب) به معنى ملامت كردن است، و پيامبر صلى الله عليه و آله چنين نامى را براى اين شهر پر بركت نمىپسنديد.
به هر حال، اين كه، منافقان اهل «مدينه» را با عنوان «يا اهل يثرب» خطاب كردند، بىدليل نيست، شايد به خاطر اين بوده كه مىدانستند، پيامبر صلى الله عليه و آله از اين نام متنفر است، و يا مىخواستند: عدم رسميت اسلام و عنوان «مدينة الرسول» را اعلام دارند، و يا آنها را به دوران جاهليت توجه دهند!.
***
آيه بعد، به سستى ايمان اين گروه اشاره كرده مىگويد: «آنها در اظهار اسلام آن قدر سست و ضعيفند كه اگر دشمنان از اطراف و جوانب «مدينه» وارد آن شوند، و اين شهر را اشغال نظامى كنند، و به آنها پيشنهاد نمايند كه به سوى آئين شرك و كفر باز گرديد، به سرعت مىپذيرند، و جز مدت كمى (براى انتخاب اين راه) درنگ نخواهند كرد»! «وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطارِها ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْها