تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٧
سخن را به همه آنها كرده چنين مىگويد:
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد! خدا را فراوان ياد كنيد» «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً».
***
«و صبح و شام او را تسبيح و تنزيه نمائيد» «وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا».
آرى، چون عوامل غفلت در زندگى مادى بسيار فراوان، و تيرهاى وسوسه شياطين از هر سو به طرف انسان پرتاب مىگردد، براى مبارزه با آن، راهى جز «ذكر كثير» نيست. «ذكر كثير» به معنى واقعى كلمه يعنى «توجه با تمام وجود به خداوند» نه تنها با زبان و لقلقه لسان.
ذكر كثيرى كه، در همه اعمال انسان پرتوافكن باشد، و نور و روشنائى بر آنها بپاشد.
به اين ترتيب، قرآن همه مؤمنان را در اين آيه موظف مىكند كه در همه حال، به ياد خدا باشيد.
به هنگام عبادت ياد او كنيد، و حضور قلب و اخلاص داشته باشيد.
به هنگام حضور در صحنههاى گناه ياد او كنيد و چشم بپوشيد، و يا اگر لغزشى رويداد توبه كنيد، و به راه حق باز گرداق روشن است، نه محدود ساختن مفهوم آيه به خصوص اين مصاديق.
همان گونه كه از سياق آيات به خوبى بر مىآيد، منظور از «تسبيح خداوند در هر صبح و شام» همان دوام تسبيح است، و ذكر خصوص اين دو وقت، به عنوان آغاز و پايان روز مىباشد، و اين كه: بعضى آن را به نماز صبح و عصر يا مانند آن تفسير كردهاند، باز از قبيل ذكر مصداق است.
به اين ترتيب، «ذكر كثير خداوند، و تسبيح او هر صبح و شام» جز به تداوم