رِضَا النَّاسِ لايُمْلَكُ وَ أَلْسِنَتَهُمْ لاتُضْبَطُ:
«خوشنودى همه مردم را نمى‌شود به دست آورد، و زبان مردم را نمى‌توان بست» ... امام عليه السلام در پايان اين حديث مى‌افزايد: «آيا موسى را متهم به عيوبى نكردند؟ و آزار ندادند؟ تا اين كه خداوند او را تبرئه كرد». «١»
***
سخن حق بگوئيد تا اعمالتان اصلاح شود
آيه بعد، به دنبال بحثهائى كه درباره شايعه‌پراكنان و موذيان بد زبان گذشت، دستورى صادر مى‌كند كه: در حقيقت درمان اين درد بزرگ اجتماعى است، مى‌گويد: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، تقواى الهى پيشه كنيد، و سخن حق و درست بگوئيد» «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ قُولُوا قَوْلًا سَدِيداً».
قول «سديد» از ماده «سدّ» به معنى «محكم و استوار» و خلل ناپذير و موافق حق و واقع است، سخنى است كه همچون يك سدّ محكم، جلو امواج فساد و باطل را مى‌گيرد.
و اگر بعضى از مفسران آن را به معنى «صواب» و بعضى، به معنى «خالص بودن از كذب و لغو» يا «هماهنگ بودن ظاهر و باطن» و يا «صلاح و رشاد» و مانند آن تفسير كرده‌اند، همه به معنى جامع فوق برمى‌گردد.
***
آيه بعد، نتيجه «قول سديد» و سخن حق را چنين بيان مى‌فرمايد: «خداوند به خاطر تقوا و گفتار حق، اعمال شما را اصلاح مى‌كند و گناهان شما را مى‌بخشد» «يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمالَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ».
در حقيقت، تقوا پايه اصلاح زبان و سرچشمه گفتار حق است، و گفتار حق