احزاب، و اميد و آرزوهاى آنان وارد ساخت، ضربه‌اى بود كه روحيه آنان را سخت تضعيف كرد، و آنها را از پيروزى مأيوس نمود، و به همين دليل، پيامبر صلى الله عليه و آله درباره آن فرمود: لَوْ وُزِنَ الْيَوْمَ عَمَلُكَ بِعَمَلِ جَمِيْعِ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ لَرَجَحَ عَمَلُكَ عَلى‌ عَمَلِهِمْ وَ ذاكَ أَنَّهُ لَمْ‌يَبْقَ بَيْتٌ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ الَّا وَ قَدْ دَخَلَهُ ذُلٌّ بِقَتْلِ عَمْروٍ وَ لَمْ‌يَبْقَ بَيْتٌ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ الَّا وَ قَدْ دَخَلَهُ عِزٌّ بِقَتْلِ عَمْروٍ!:
«اگر اين كار تو را امروز با اعمال جميع امت محمّد مقايسه كنند، بر آنها برترى خواهد داشت؛ چرا كه با كشته شدن عمرو، خانه‌اى از خانه‌هاى مشركان نماند، مگر اين كه ذلتى در آن داخل شد، و خانه‌اى از خانه‌هاى مسلمين نماند، مگر اين كه عزتى در آن وارد گشت»!. «١»
دانشمند معروف اهل سنت «حاكم نيشابورى» همين سخن را، منتها با تعبير ديگرى آورده است: «لَمُبارَزَةُ عَلِىِّ بْنِ أَبِيْطالِبِ لِعَمْرِو بْنِ عَبْدَوَدْ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أَفْضَلُ مِنْ أَعْمالِ أُمَّتِى الى‌ يَوْمَ الْقِيامَةِ». «٢»

فلسفه اين سخن، پيدا است؛ چرا كه در آن روز، اسلام و قرآن ظاهراً بر لب پرتگاه قرار گرفته بود، و بحرانى‌ترين لحظات خود را مى‌پيمود، كسى كه با فداكارى خود، بيشترين فداكارى را بعد از پيامبر صلى الله عليه و آله در اين ميدان نشان داد، اسلام را از خطر حفظ كرد، و تداوم آن را تا روز قيامت تضمين نمود، و اسلام از بركت فداكارى او ريشه گرفت، و شاخ و برگ، بر سر جهانيان گسترد، عبادت همگان، مرهون او است.
بعضى نوشته‌اند: مشركان كسى را خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله فرستادند، تا جنازه «عمرو» را به ده هزار درهم خريدارى كند (شايد تصور مى‌كردند مسلمانان با بدن عمرو همان خواهند كرد كه سنگدلان در جنگ احد با پيكر حمزه كردند)