عَلى‌ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ: «خداوند بر دلها و گوشهاى آنها (منافقان) مهر نهاده (به گونه‌اى كه هيچ حقيقتى در آن نفوذ نمى‌كند) و بر چشمهاى آنها پرده‌اى است» «١».
از اينجا، معلوم مى‌شود، آنها كه در دلالت آيه مورد بحث بر خاتميت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و پايان گرفتن سلسله انبياء، به وسيله او، وسوسه كرده‌اند، به كلى از معنى اين واژه بى‌اطلاع بوده‌اند، و يا خود را به بى‌اطلاعى زده‌اند، و گرنه، هر كس كمترين اطلاعى از ادبيات عرب داشته باشد، مى‌داند كلمه «خاتم النبيين» به وضوح دلالت بر معنى خاتميت دارد.
وانگهى اگر غير از اين تفسير، براى آيه گفته شود، مفهوم سبك و بچه‌گانه‌اى پيدا خواهد كرد، مثل اين كه بگوئيم: پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله انگشترى پيامبران بود يعنى زينت پيامبران محسوب مى‌شد، زيرا مى‌دانيم انگشتر يك ابزار ساده براى انسان است، و هرگز در رديف خود انسان نخواهد بود، و اگر آيه را چنين تفسير كنيم، مقام پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را فوق‌العاده تنزل داده‌ايم، گذشته از اين كه، با معنى لغوى سازگار نيست. لذا، اين واژه، در تمام قرآن (در ٨ مورد) كه اين ماده به كار رفته، همه جا به معنى «پايان دادن و مهر نهادن» آمده است.
***
٢- دلائل خاتميت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله
آيه فوق، گرچه براى اثبات اين مطلب كافى است، ولى دليل خاتميت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله منحصر به آن نمى‌باشد، چه اين كه: هم آيات ديگرى در قرآن مجيد به اين معنى اشاره مى‌كند، و هم روايات فراوانى در اين باره وارد شده است.
از جمله در آيه ١٩ سوره «انعام» مى‌خوانيم: وَ أُوحِيَ إِلَيَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ: «اين قرآن بر من وحى شده، تا شما و تمام كسانى را كه اين قرآن به آنها مى‌رسد انذار كنم» (و به سوى خدا دعوت نمايم).
وسعت مفهوم تعبير «وَ مَنْ بَلَغَ» (تمام كسانى كه اين سخن به آنها مى‌رسد) رسالت جهانى قرآن و پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را از يكسو، و مسأله خاتميت را از سوى