تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢
تفسير:
همچون كوه بايست و با مردم خوشرفتارى كن!
نخستين اندرز «لقمان» پيرامون مسأله توحيد و مبارزه با شرك بود، دومين اندرز او درباره حساب اعمال و معاد است كه حلقه «مبدأ» و «معاد» را تكميل مىكند.
مىگويد: «پسرم! اگر اعمال نيك و بد، حتى به اندازه سنگينى خردلى باشد، در درون صخرهاى، يا در گوشهاى از آسمان، يا درون زمين جاى گيرد، خدا آن را در دادگاه قيامت حاضر مىكند، و حساب آن را مىرسد؛ چرا كه خداوند دقيق و آگاه است» «يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ».
«خردل» گياهى است داراى دانههاى سياه بسيار كوچك كه در كوچكى و حقارت، ضرب المثل مىباشد.
اشاره به اين كه: اعمال نيك و بد هر قدر كوچك و كم ارزش، و هر قدر مخفى و پنهان باشد، همانند خردلى كه در درون سنگى در اعماق زمين، يا در گوشهاى از آسمانها مخفى باشد، خداوند لطيف و خبير كه از تمام موجودات كوچك و بزرگ و صغير و كبير در سراسر «عالم هستى» آگاه است آن را براى حساب، و پاداش و كيفر حاضر مىكند، و چيزى در اين دستگاه گم نمىشود!
ضمير در «إِنَّها» به «حسنات و سيئات و اعمال نيك و بد» باز مىگردد. «١»
توجه به اين آگاهى پروردگار از اعمال انسان، و محفوظ ماندن همه نيكىها و بدىها در كتاب علم پروردگار، و نابود نشدن چيزى در اين عالم