تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٢
با پيامبر صلى الله عليه و آله به آن حدّ رساندند كه، گفتند: لَعَلَّكَ تَظُنُّ انْ طَلَّقْتَنا لانَجِدُ زَوْجاً مِنْ قَوْمِنا غَيْرَكَ: «تو گمان مىكنى كه اگر ما را طلاق دهى همسرى غير از تو در ميان قوم و قبيله خود، نخواهيم يافت»؟!. «١»
اينجا است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به فرمان خدا مأمور مىشود، با قاطعيت تمام با اين مسأله برخورد كند، و براى هميشه وضع خود را با آنها روشن سازد.
به هر حال، نخستين آيه، از آيات فوق، پيامبر صلى الله عليه و آله را مخاطب ساخته مىگويد:
«اى پيامبر! به همسرانت بگو: اگر شما زندگى دنيا را مىخواهيد، و طالب زينت آن هستيد، بيائيد، هديهاى به شما دهم، و شما را به طرز نيكوئى رها كنم، بى آن كه خصومت و مشاجرهاى در كار باشد» «يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها فَتَعالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلًا».
«أُمَتِّعْكُنَّ» از ماده «متعه» است، و چنان كه در آيه ٢٣٦ سوره «بقره» گفتهايم منظور از آن: «هديه» اى است كه با شئون زن، متناسب باشد.
در اينجا منظور اين است كه: مقدار مناسبى بر مهر بيفزايد و يا اگر مهريهاى تعيين نشده، هديه شايستهاى به آنها بدهد، به طورى كه راضى و خشنود گردند، و جدائى آنها در محيط دوستانه انجام پذيرد.
«سَراح» در اصل از ماده «سرح» (بر وزن شرح) به معنى گياه و درختى است كه برگ و ميوه دارد، و «سَرَحْتُ الإِبِلَ» يعنى شتر را رها كردم، تا از گياهان و برگ درختان بهره گيرند، سپس به معنى وسيعتر، به معنى هرگونه رها كردن هر چيز و هر شخص اطلاق شده، و گاه، به عنوان كنايه از طلاق دادن نيز مىآيد، «تَسْرِيْحُ الشَّعْرِ» به شانه زدن مو گفته مىشود، كه در آن نيز معنى رهائى افتاده است.