كُلُّ مَنْ أَرادَ الْخُرُوجَ وَدَّعَ الْحُسَيْنَ عليه السلام وَ قالَ: السَّلامُ عَلَيْكَ يَا بْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله! فَيُجِيْبُهُ: وَ عَلَيْكَ السَّلامُ وَ نَحْنُ خَلْفَكَ، وَ يَقْرَأُ: «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‌ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ»: «ياران امام حسين عليه السلام در كربلا، هر كدام كه مى‌خواستند به ميدان بروند، با امام عليه السلام وداع مى‌كردند، و مى‌گفتند: سلام بر تو اى پسر رسول خدا صلى الله عليه و آله (سلام وداع)، امام عليه السلام نيز به آنها پاسخ مى‌گفت و سپس اين آيه را تلاوت مى‌فرمود: فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‌ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ». «١»
از كتب مقاتل، استفاده مى‌شود: امام حسين عليه السلام اين آيه را بر كنار جنازه شهيدان ديگرى، همچون «مسلم بن عوسجه» و به هنگامى كه خبر شهادت «عبداللَّه بن يقطر» به او رسيد، نيز تلاوت فرمود. «٢»
و از اينجا روشن مى‌شود: آيه، چنان مفهوم وسيعى دارد كه تمام مؤمنان راستين را در هر عصر و هر زمان شامل مى‌شود، چه آنها كه جامه شهادت در راه خدا بر تن پوشيدند، و چه آنها كه بدون هيچگونه تزلزل بر سر عهد و پيمان با خداى خويش ايستادند و آماده جهاد و شهادت بودند.
***
آيه بعد، نتيجه و هدف نهائى عمل‌كردهاى مؤمنان و منافقان را در يك جمله كوتاه، چنين بازگو مى‌كند: «هدف اين است كه: خداوند صادقان را به خاطر صدقشان، پاداش دهد، و منافقان را، هر گاه بخواهد، عذاب كند و يا (اگر توبه كنند) ببخشد و توبه آنها را بپذيرد، چرا كه خداوند غفور و رحيم است» «لِيَجْزِيَ اللَّهُ الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ إِنْ شاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً».
نه صدق و راستى و وفادارى مؤمنان مخلص، بدون پاداش مى‌ماند، و نه