تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٩
٢- بعضى اشاره به فرشتگان الهى مىدانند كه فاصله آسمان را تا زمين در مدت پانصد سال طى مىكنند، و در همين مدت نيز باز مىگردند، و به تدبير اين جهان به فرمان خدا مشغولند.
٣- بعضى ديگر، آن را اشاره به دورانهاى تدبير الهى در اين عالم مىدانند، و معتقدند: دورانهاى مختلف تدبير هر يك، هزار ساله است، و در هر هزار سال، خداوند تدبير امر آسمان و زمين را به فرشتگان خود، دستور مىدهد، و پس از پايان اين دوران هزار ساله، دوران ديگرى آغاز مىشود.
اين تفسيرها در عين اين كه: مطالب گنگ و مبهمى را ارائه مىدهد، قرينه و شاهد خاصى از خود آيه و از آيات ديگر قرآن ندارد.
به عقيده ما منظور از اين آيه، به قرينه آيات ديگر قرآن، و نيز رواياتى كه در تفسير آيه وارد شده چيز ديگرى است.
و آن اين كه: خداوند اين جهان را آفريده، و آسمان و زمين را با تدبير خاصى نظم بخشيده، و به انسانها و ديگر موجودات زنده لباس حيات پوشانده، ولى در پايان جهان، اين تدبير را بر مىچيند، خورشيد تاريك و ستارگان بىفروغ مىشوند و به گفته قرآن، آسمانها را همچون طومارى در مىنوردد، تا به حالت قبل از گسترش اين جهان در مىآيند: يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ: «آن روز كه آسمان را همچون طومارى در هم مىپيچيم، سپس همان گونه كه آفرينش را آغاز كرديم آن را باز مىگردانيم». «١»
و به دنبال در هم پيچيده شدن اين جهان، طرحى نوين و جهانى وسيعتر ابداع مىگردد، يعنى پس از پايان اين دنيا جهان ديگر آغاز مىشود.
اين معنى در آيات ديگر قرآن نيز، آمده است از جمله در آيه ١٥٦ سوره