دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٠٦ - نام مكان

پيامبر خدا در آن‌جا سخنرانى كرد. اين وادى به وخامت (ناهموارىِ) بسيار، توصيف شده است.[١]

اين نام، در حديثى كه ابن كثير آورده، چنين است:

امامْ احمد مى‌گويد: عفّان، از ابو عوانه، از مغيره، از ابو عبيد، از ميمون (ابو عبد اللّه) براى ما نقل كرد كه او شنيده است زيد بن ارقم گفت: با پيامبر خدا در منزلى فرود آمديم كه «وادى خُم» ناميده مى‌شد.[٢]

متن كتاب المراجعات نيز چنين است:

و امامْ احمد بن حنبل، حديث زيد بن ارقم را چنين آورده است: با پيامبر خدا در وادى‌اى كه «وادى خم» ناميده مى‌شد، فرود آمديم. پس به نمازْ فرمان داد و آن را، هنگام گرماى ظهر خواند ....[٣]

ج گاه به جهت اختصار، تنها واژه «خُم» بر آن اطلاق مى‌شود، همان‌گونه كه در كتاب صفة جزيرة العرب آمده است. نويسنده اين كتاب (همْدانى)، هنگام شمارش شهرهاى «تهامه» در يمن، مى‌گويد:

و مكّه؛ حوزه‌هاى آن، براى قريش و خزاعه است كه از جمله آن نواحى است: مرّ الظهران، تنعيم، جعرانه، سَرِف، فخ، عصم، عسفان، قديد كه از آنِ خزاعه است، جحفه و خم، تا آن‌جا كه به منطقه جُهَينه و محلّه‌هاى بنى‌حرب مى‌رسد.[٤]

و نيز همان‌گونه كه در شعر مَعْن بن اوس مُزَنى، آمده است:

خم، از آن يار كه با تو بود، تهى گشت‌

[١] معجم البلدان: ج ٢ ص ٣٨٩، معجم معالم الحجاز: ج ٣ ص ١٥٧.

[٢] السيرة النبويّة، ابن كثير: ج ٤ ص ٤٢٢.

[٣] المراجعات: ص ٣٠٩.

[٤] صفة جزيرة العرب: ص ٢٥٩.