اختصاصى يا پيش از قرآن در لغت عرب وجود داشته و يا قرآن اين اختصاص را به آن داده است، در حالى كه در لفظ رسول يك نوع وسعتى در استعمال است كه بيان خواهد شد.

روى اين اساس مى توان نبوت و نبى را چنين تعريف كرد:

نبوت عبارت از تلقى وگرفتن خبر از جانب خدا به منظور هدايت مردم است.

ونبى آن انسان والا مقامى است كه از جانب خدا براى هدايت مردم بر انگيخته مى شود.[١]

٢. واژه رسالت:

رسول در لغت عرب حاكى از «رفق» و نرمى است. راغب در مفردات مى گويد:«اصل"الرسل" (بر وزن كبر) هو الانبعاث على التؤدة يقال ناقة

[١] « النَّبيّ هُوَ الإنْسانُ المَبْعُوثُ مِنَ الحَقِّ إِلى الخَلْقِ» شرح تجريد قوشچى، ص ٤٦١ و شايسته است كه جمله ديگرى بر آن افزوده شود:«لِهِدايَتِهِمْ إِلى ما فيهِ خَيْرُهُمْ وَصَلاحُهُمْ فِي الدّارَيْنِ».
فاضل مقداد نبى را اين گونه تعريف كرده است: «النَّبِيُّ هُو الإِنْسانُ المَأْمُورُ مِنَ السَّماء بِاصْلاحِ النّاس في مَعاشِهِمْ وَمَعادِهِمْ ، العالِمُ بِكَيْفيَّةِ ذلِكَ، المُسْتَغْني في عِلْمِهِ عَنْ وساطَةِ البَشر»: پيامبر انسانى است مأمور از جانب خدا براى اصلاح معاش و معاد مردم، كه به نحوه ايفاى رسالت خويش آگاه است و در اين آگاهى از انسان هاى ديگر بى نياز است آنگاه مى گويد: در اين تعريف قيودى به كار رفته و فايده آنها اين است كه اولاً فرشتگان را شامل نمى شود، زيرا فرشته اگر چه مأمور الهى است ولى بشر نيست، ثانياً، اوامر و معجزات اين پيامبر از جانب خداوند است و نظر گروهى از فلاسفه را كه تعاليم و معجزات او را نشأت يافته از صفات نفسانى و ارتباط او با عالم مجردات مى دانند و نه اوامر الهى، شامل نمى گردد و ثالثاً شامل امام هم نمى گردد زيرا امام نيز مانند پيامبر مأمور الهى و سماوى است براى اصلاح بشر لكن به واسطه بشر يعنى پيامبر.(اللوامع الالهية، ص ١٦٥).
قاضى عبد الجبار در مغنى ، ج١٥، ص١٤ در حالى كه به اختصاص «نبى» به انسان گزارشگر از جانب خدا تصريح مى كند ولى بر خلاف عقيده ما نبى را از نبوت و نباوت كه به معنى رفعت است، مشتق مى داند و اين بر خلاف چيزى است كه از مجموع مشتقات اين كلمه از اسم و فعل به دست مى آيد.