منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٢
٢. نافيان تكليف:
آنان گروهى هستند كه تكليف بر بشر را، امرى عبث و بيهوده مى انگارند زيرا تكاليف يك رشته دستورات مشقت آور براى بندگان است، و نه تنها براى آنان نافع نيست، بلكه مستلزم زيان و مشقت آنان است و از طرفى معقول نيست كه فايده تكاليف به خداوند متوجه گردد زيرا خدا از هر نوع نفع و فايده اى از غير خود بى نياز است.[١]
اين گروه از فوايد دنيوى و اخروى تكليف، غفلت ورزيده و آن را عبث و لغو انديشيده اند، در حالى كه تكاليف، ضامن سعادت دنيوى انسان و مايه اجر و پاداش اخروى او است.
اين گروه سخن ديگرى نيز دارند و آن اين كه: تكاليف، مايه بازدارى عقل از تفكر در مقام ربوبى است. ولى اين گفتار جز سفسطه چيزى نيست زيرا بسيارى از تكاليف، مايه ياد خدا است، چگونه مى توان انكار نمود كه نماز و روزه، مايه ياد خدا مى باشد.
به راستى بايد گفت اين گروه خواهان آزادى در عمل از نظر اشباع غرايز خود مى باشند، و تكاليف را مزاحم آمال و خواسته هاى نفسانى خود مى بينند، از اين جهت به يك رشته مغالطه دست زده تا خود را از بار تكليف برهانند، و هر نوع مانع را در برابر غرايز نفسانى برطرف نمايند.
چه بسا اين گروه پس از غرق در فساد، و كسب آزادى مطلق در عمل،
[١] شرح مقاصد٢: ١٧٥.