هم چنان كه منكران امكان بعثت پيامبران منحصر به اين گروه نبوده، بلكه دو گروه ديگر نيز در طول تاريخ بشريت منكر اعزام آنان شده اند اين دو گروه عبارتند از دهريه و نافيان تكليف.

١. دهريه:

عقيده دهريّه (بر خلاف آنچه كه امروز از آن تبادر مى كند: منكران خدا) اين است كه خدا فقط علم به كليات دارد و عالم به امور متغيّر و جزئى نيست و طبعاً نزول وحى از جانب خدا بر پيامبران از امور جزئى است نه كلى.

پاسخ اين است كه هيچ مانعى در مورد آگاهى خدا نسبت به جزئيات نيست تنها بهانه اى كه مخالفان دارند اين است كه جزئيات در دست دگرگونى است و اگر خدا علم به جزئيات داشته باشد; مستلزم تغير در مقام ذات الهى خواهد بود.

پاسخ مى دهيم كه تغير و دگرگونى در ناحيه معلوم است نه در ناحيه عالم، و به ديگر سخن: علم خدا نسبت به جزئيات علم حضورى است نه حصولى و هرگز مانند بشر نيست كه صورتى جانشين صورت ديگر گردد و در اين صورت دگرگونى در معلوم مايه دگرگونى در عالم نخواهد بود.[٢]

[١] المغنى١٥: ١٠٩ـ١٤٦.
[٢] يكى از اتهامات غزالى به فلاسفه همين است كه تصور نموده است كه فلاسفه منكر علم خدا به جزئيات مى باشند، در حالى كه يك چنين نسبت به آنان از دانشمندى مانند غزالى بسيار بعيد است در اين مورد به شرح هدايه اثيرى صدر المتألهين: ٣٣٣ رجوع شود.