اين گروه، ارتكاب گناهان را اعم از كبيره و صغيره، عمداً يا سهواً قبل از بعثت يا پس از آن بر پيامبران جايز مى دانند و در حقيقت بايد از آنان به عنوان مخالفان عصمت در اين مرحله ياد كرد.

ج. اكثر متكلمان معتزلى

اين گروه پيامبران را قبل و بعد از بعثت، از ارتكاب گناهان كبيره و صغيره اى كه صدور آن از پيامبر موجب تنفر عمومى مى گردد، معصوم مى دانند.

تفتازانى اضافه ميكند:صغيره سهوى پس از بعثت بهطور اتّفاقى مانع ندارد، نه بهصورت يك امر شايع[١].

در پايان يادآور ميشويم كه اقوال مربوط به اين گروه، از آن بزرگان آنها است و در غير اين صورت در ميان هر گروهى افراد نادرى، اقوال ديگرى دارند كه نقل آنها سودى ندارد.

د. اكثريت متكلمان اشعرى

از نظر آنان صدور گناه كبيره يا صغيره، عمداً يا سهواً از پيامبران قبل از نبوّت جايز است ولى پس از نبوّت صدور گناه كبيره را مطلقاً (عمداً يا سهواً) جايز ندانسته و ارتكاب گناهان صغيره را به صورت غير عمدى جايز دانسته و به صورت عمدى جايز ندانسته اند.

٣. عصمت در امور عادى و موضوعات فردى و اجتماعى

آنچه در اين مرحله متصور است همان خطاى غير عمدى و اشتباه در

[١] شرح مقاصد، ج٢، ص ١٩٣; اللوامع الالهية،١٧٠ـ١٧١.