نمى يابد، و لذا در آيات جهاد روى عنصر صبر تكيه مى شود، و يك فرد مجاهد بدون استمداد از آن نمى تواند بر دشمن پيروز گردد، سرباز سست اراده و كم استقامت در همان لحظات نخست فرار را بر قرار بر مى گزيند، و سنگر را به دشمن تحويل مى دهد. براى اين كه روشن شود چگونه پيامبران براى ايفاى رسالت الهى خويش از اهرم صبر بهره مى گرفتند، آياتى را يادآور مى شويم:

(وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلى ما كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتّى أَتاهُمْ نَصْرُنا...)[١].

«پيامبرانى پيش از تو تكذيب شدند. آنها در برابر تكذيب مخالفان استقامت ورزيدند، تا اين كه نصرت ما فرا رسيد».

خداوند به پيامبر گرامى توصيه مى كند كه بسان پيامبران اولوا العزم در طريق تبليغ استقامت ورزد. چنان كه مى فرمايد:

(فَاصْبِر كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ...)[٢].

در اهميت اين ابزار كافى است كه در قرآن مجيد پيامبر اكرم شخصاً نوزده بار به صبر توصيه شده است. بنابر اين نبايد از اهميت آن غافل بود.

نه تنها خود پيامبران از اين ابزار بهره مى گرفتند، بلكه به پيروان خود نيز دستور صبر و بردبارى مى دادند، تا آنجا كه موسى بن عمران آشكارا به پيروان خود مى گويد: «از صبر كمك بگيريد» (...اسْتَعِينُوا بِاللّهِ وَاصْبِرُوا...)[٣]. و گواه روشن بر اينكه صبر به معنى استقامت است نه تحمل زور، اين است كه

[١] انعام/٣٤.
[٢] احقاف/٣٥.
[٣] اعراف/١٢٨.