علل واقعى آنها را نمى شناسند براى ارضاى حس كنجكاوى خود يا به علّت ديگرى مانند حسد و عداوت عللى براى آن مى تراشند از اين قبيل است نحوست ايام كه در ميان ملت ها رواج دارد.

نحوست ايام براى خود بحث جداگانه اى دارد كه اكنون وارد آن نمى شويم. ولى همين قدر مى گوييم بايد علل نيكى ها و بدى ها را در زندگى فردى و اجتماعى خود جستجو كرد تا به علل حوادث پى برد ونبايد نتيجه كردار زشت خود را بر گردن چرخ و فلك يا كوكب بخت انداخت، متأسفانه برخى از شعراى والا مقام چنين گفته اند:

كوكب بخت مرا، هيچ منجّم نشناخت يا رب از مادر گيتى به چه طالع زادم؟

در حالى كه بايد در اين مورد گفت:

تو خود، گر كنى اختر نيك را بد مدار از فلك چشم نيك اخترى را

در زندگى پيامبران، افراد كم خرد و گنهكار به جاى انگشت گذاردن روى علل حوادث، پيامبران را مسئول حوادث تلخ و نارسايى هاى زندگى خويش مى شناختند. و عجيب اين كه يك چنين برداشت بد از دير زمان حكمفرما بوده، مثلاً قوم صالح در برابر دعوت هاى او چنين مى گفتند:

(قالُوا اطَّيَّرْنا بِكَ وَبِمَنْ مَعَكَ) .

«گفتند ما به تو و پيروان تو فال بد زده ايم».

او در پاسخ اين سخن، يادآور مى شود كه:

(طائِرُكُمْ عِنْدَ اللّهِ بَلْ أَنْتُمْ قَومٌ تُفْتَنُونَ).[١]

«اين شومى شما از جانب خدا و آن هم به خاطر اعمال بد شماست و شما پيوسته آزمايش مى شويد».

[١] نحل/٤٧.