منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٥٤
وجود خدا لطمه وارد مى سازد.
پاسخ
از آنچه در پاسخ سؤال نخست بيان گرديد، پاسخ اين شبهه به خوبى روشن مى گردد زيرا در آن بحث ثابت شد كه معجزات پديده هاى بدون علت نيستند و تمام كارهاى خارق العاده از اسباب و عوامل خاصى پديد مى آيند، خواه اسباب آنها را عوامل طبيعى ناشناخته بدانيم يا اراده و نفس نيرومند پيامبران و يا عوامل غيبى وغير مادى ديگر. در هر صورت عوامل ياد شده، خود از مجموعه نظام آفرينش بشمار مى روند، و مانند ديگر عوامل طبيعى، اندازه گيرى شده اند.
و به عبارت ديگر در كارهاى خارق العاده بر حكم و قانون كلى خدشه اى وارد نشده و قانون عقلى هم تخصيص نخورده، و بر خلاف اصل نظم در آفرينش نيز گامى برداشته نشده تنها چيزى كه در معجزات و كارهاى خارق العاده واقع مى شود، گسترش دامنه عليت در جهان هستى است. چيزى كه باعث اين پندار شده، محصور ساختن قانون «عليت» به علل مادى شناخته است، و اعجاز پيامبران دست ردّ بر اين پندار وارد مى سازد، و به اصل قانون «عليت» تحكيم مى بخشد.
آرى اگر پيامبران با ارائه معجزات خود در جهان آفرينش ايجاد بى نظمى مى كردند و قانون عليت را نقض مى كردند، در اين صورت اشكال فوق وارد بود، ومعجزات پيامبران مخالف قانون عليت و اصل نظم به شمار مى آمد ولى همان گونه كه يادآور شديم چنين تصورى در مورد معجزات پيامبران و تمام كارهاى خارق العاده پندارى بيش نيست، و منشأ آن همان انديشه تنگ