٣. اگر مقصود آموزش اسامى بود طبعاً بايد ضمير «ها» كه مخصوص جميع اشياى فاقد عقل و شعور است به كار بردو بگويد«ثمّ عرضها» و «بأسمائها» در حالى كه در همه اين موارد ضمير «هُم» كه مخصوص موجودات صاحب عقل و شعور است، به كار مى برد.

از اين جا به دست مى آيد كه مقصود از اين اسماء الفاظ و اسامى آنها نيست. بلكه حقايق آنها و به تعبير ديگر «مسميات» آنها است و مقصود، شناخت حقايق موجودات و سنن و رموز حاكم بر آنها مى باشد.

در اين جا ممكن است سؤال شود اگر مقصود مسميات و موجودات است همه آنها از عقل و شعور برخوردار نيستند چرا ضمير مخصوص موجودات صاحب عقل وشعور را به كار برده است؟

پاسخ آن، اين است كه از نظر قرآن مجموع جهان و موجودات، متناسب با مرتبه وجودى خود از علم و آگاهى برخوردارند و به همان نسبت نيز سپاسگزار و ستايشگر خدا هستند.

وآيه(...وَإِنْ مِنْ شَىْء إِلاّيُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ...).[١]

«چيزى نيست مگر اين كه خدا را تنزيه و تسبيح مى گويد: اين شما هستيد كه تسبيح و تنزيه آنها را درك نمى كنيد» به روشنى بر اين مطلب دلالت دارد.

گواه ديگر بر اين مطلب جمله (إِنِّى أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ) است كه پس از تعليم اسماء از طرف آدم به فرشتگان، آمده است با توجه به اين جمله مى توان گفت: مقصود، تعليم الفاظ و اسماء نبوده بلكه پنهانى هاى آسمان و زمين بوده است، كه همه و يا قسمتى از آنها در اختيار آدم قرار

[١] اسراء/٤٤.