ثانياً: هدف از اين استثناها اشاره به وقوع آنها نيست، بلكه اشاره به نكته ديگرى است و آن اين كه تصور نشود كه اگر مشيت خدا بر چيزى تعلق گرفت ديگر زمام اختيار از دست او بيرون مى رود و دگرگون نمودن آن محال مى باشد، خير چنين نيست، او با حكم پيشين زمام كار را در دست دارد، هر نوع دگرگونى براى او ممكن است.

مفسران عين اين بيان را در آيه ياد شده در زير هم گفته اند آنجا كه خدا به افراد خوشبخت نويد بهشت جاودان داده ولى در پايان به آن استثنا زده يادآور مى شود مگر اينكه خدا بخواهد چنان كه مى فرمايد:

(وَأَمَّا الّذينَ سُعِدُوا فَفِى الجَنَّةِ خالِدينَ فِيها مادامَتِ السَّماوات والأَرْضُ إِلاّ ما شاءَ رَبُّكَ... *عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذ).[١]

«آنان كه خوشبخت شده اند تا آسمان ها و زمين برقرار است، در بهشت، جاودان مى باشند، مگر آن كه خداى تو بخواهد، اين پاداش، پايان نمى پذيرد».

هدف از استثنا در آيه، اشاره به اين مطلب است كه حكم به جاودانگى آنان اختيار را از دست خدا نمى گيرد او پس از بردن آنان به بهشت مى تواند آنان را از آن خارج سازد، امّا آيا اين مشيت صورت مى پذيرد يا نه؟ آيه مزبور دلالتى بر آن ندارد، بلكه ذيل آيه كه بهشت را يك عطيّه غير مقطوع و پايان ناپذير اعلان مى كند گواه بر آن است كه اين نوع پاداش ها جاودانى بوده و مشيت الهى بر اخراج آنان از بهشت تعلق نخواهد پذيرفت.

استدلال با اين قبيل آيات، غفلت از نكات دقيق ادبى، فلسفى و علمى

[١] هود/١٠٧ـ١٠٨.