ذهنى وقّاد و ادراكاتى صحيح و روحى پاك و قلبى سليم بزرگ شده اند و در پرتو صفاى آفرينش و سلامت نفس از نعمت اخلاص آن چنان برخوردار شده اند كه ديگران از طريق اجتهاد و كسب، آن را به دست آورده اند و آنان همان افرادى هستند كه قرآن از آن به نام «مخلصون» تعبير آورده است و در آيه ديگر مى فرمايد:

(...وَاجْتَبَيْناهُمْ وَهَدَيْناهُمْ إِلى صِراط مُسْتَقيم ) .[١]

«آنان را برگزيديم و به صراط مستقيم هدايت كرديم».[٢]

همين طور كه يادآور شديم ايشان به ملاك خارج از اختيار اشاره كرده است در حالى كه قسمتى از اين ملاكات از طريق اختيار به دست مى آيد.

٣. در اين جا عامل سومى نيز مى تواند سبب نزول چنين موهبتى بر انبيا باشد و آن اين كه خدا مى داند كه اگر يك چنين نعمت بزرگ معنوى را در اختيار چنين فردى بگذارد، از آن به نفع خود و جامعه بهره مى گيرد در حالى كه انسان هاى ديگر چنين نيستند و چه بسا ممكن است از اين موهبت سوء استفاده نموده و آن را در طريق الهى به كار نبندند.

اين ملاكات كه برخى غير اختيار (وراثت و فطرت) و برخى ديگر كسبى و اختيارى هستند، زمينه ساز اعطاى اين نعمت بزرگ بر افراد مى گردند و سبب مى شوند كه گزينش خدا يك گزينش حكيمانه و دور از عبث باشد.

خلاصه سخن اين كه از يك طرف كارهاى خدا حكيمانه است و هرگز در انتخاب برخى از انسان ها براى مقام نبوت، اراده او گزاف و بى ملاك نخواهد بود و از طرف ديگر حكمت الهى ايجاب مى كند كه براى بشر از جنس خود

[١] انعام/٨٧.
[٢] الميزان، ج١١، ص ١٧٧.