براى رسيدن به هدف خلقت، نداهاى درونى و روشنگرى هاى باطنى كافى بود، از اين جهت فيض هدايت، در همين قالب براى آنان فرود آمده و از خارج نويد و بيم دهى بر آنان مبعوث نگرديد.

هرگاه اين نظر را تصديق كنيم، قهراً بايد بگوييم كه آن آيات و روايات ناظر به اجتماعات چشمگير انسان هاست كه شايستگى دريافت و بهره گيرى از اين فيض را داشته و عوامل ايجاب كننده بعثت در آنان موجود بوده است.

البته تمدن شناسان و كسانى كه در زندگى اقوام پيشين به كاوش و جستجو پرداخته اند، از طريق حفارى ها، به اين نتيجه رسيده اند كه قديمى ترين و ديرينه ترين انديشه در بشر، انديشه توجه به خدا و پرستش او (خواه خداى واقعى وخواه خدايان دروغين) بوده است ولى اين انديشه همين طور كه مى تواند مولود دعوت هاى بيرونى باشد مى تواند نتيجه دعوت هاى فطرى و درونى به شمار رود، و در هر حال نظريّه نخست، از نظر آيات و روايات، روشن تر است.