از آنجا كه آيه، مربوط به روز قيامت وجهان جزا و پاداش و كيفر اعمال است، مقصود از اخبار زمين، كارهاى نيك و بدى است كه انسان ها روى آن انجام داده اند و زمين اين گزارش ها را از طريق وحى آموخته است.

اگر بخواهيم ظاهر آيه را حفظ كنيم، اين آيات با نظر دوم بيشتر تطبيق مى كند، و ارتباطى به مسئله تقدير آفرينش ومسئله نظم و سنن تكوينى و تسخيرى ندارد، و آن اين كه خداوند همه جهان را از نوعى درك و شعور برخوردار نموده كه مى تواند چيزهايى را درك كند، و از آن جمله اعمال و افعال انسان مى باشد و آگاهى آن از اعمال انسان، در پرتو آموزش خاصى به نام وحى بوده است، گويى خدا زمين را به نوعى آفريده است كه اين اخبار را به تدريج در خود ضبط كرده تا روزى تحويل دهد، و مصحح و مجوز به كار بردن لفظ وحى همان پنهان بودن آموزش و سرعت آن مى باشد.

٢. ادراك غريزى

زندگى قسمت اعظم جانداران خصوصاً جانوران بر پايه فعاليت هاى غريزى استوار است تا آنجا كه علم و دانش از آن گزارش مى دهد، فعاليت هاى شگفت انگيز زنبور عسل و لانه تنيدن عنكبوت و غيره همگى برخاسته از ندايى است كه از درون وجود آنها بر مى خيزد، و آنها را در زندگى كمك مى كند، و به تعبير ديگر: به صورت خودكار، و بدون آموزش از بيرون و بدون داشتن مسير دومى جز همان مسير، راه زندگى را مى پيمايند شكى نيست كه رفتار يك جانور و پديد آوردن كارهاى شگفت آورى كه بشر بر انجام آن قادر وتوانا نيست،