و متفرق گردانيديم ايشان را اثْنَتا عَشْرَةَ بدوازده اين مفعول ثانى قطع است زيرا كه متضمن معنى صير است و يا حال است از مفعول و تأنيث آن بجهت حمل آنست بر امة يا قطعه‌ أَسْباطاً بدلست از اثنتى عشرة يعنى ساختيم قوم موسى را سبط سبط و سبط ولد ولد را گويند و اينجا مراد فرزندان اولاد يعقوب‌اند و يا تمييز است و ايراد آن بصيغه جمع با آنكه تميز ما فوق عشره واحد است بجهت آنست كه مراد از آن قبيله است و هر قبيله سبطى است پس وضع اسباط شده در موضع قبيله و قوله‌ أُمَماً بدلست از اسباط يعنى بنى اسرائيل را گردانيديم امت امت هر سبطى امتى و تخصيص ايشان بجهت آنست كه هر سبطى از نسل فرزندى بود از فرزندان يعقوب كه دوازده بودند و تفريق ايشان جهت آنست كه تا فاضل از مفعول متميز شود وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ مُوسى‌ و وحى كرديم بسوى موسى عليه السّلام‌ إِذِ اسْتَسْقاهُ‌ وقتى كه آب خواستند از او قَوْمُهُ‌ گروه او در تيه‌ أَنِ اضْرِبْ‌ آنكه بزن‌ بِعَصاكَ الْحَجَرَ عصاى خود را بر سنك كه چون بتيه داخل ميشدى با تو بسخن در آمد و گفت مرا بردار كه من بكار تو مى‌آيم و تو آن را برداشتى و حالا در توبره دارى و مرويست كه بنى اسرائيل بجهت شامت عصيان چون در تيه سرگردان شدند و راه بيرون شدن نتوانستند و از حرارت آفتاب متاذى شده تشنگى بر ايشان غلبه كرد از موسى طلب آب كردند حقتعالى بموسى خطاب فرمود كه عصا بر آن سنگ زن موسى آن سنگ را از توبره بيرون آورد و عصا را بر آن زد فَانْبَجَسَتْ‌ پس شكافته گشت و گشوده شد مِنْهُ‌ از آن سنك‌ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً دوازده چشمه آب بعدد اسباط و حذف فضرب كه فانبجست متفرعست بر آن ايما است بر آنكه موسى در امتثال امر الهى توقف نكرد و تنبيه بر آن كه ضرب او حقيقت مؤثر نبود در خروج آب از آن بلكه بمحض قدرت كامله الهى آب از آن روان شد قَدْ عَلِمَ‌ بدرستى كه دانستند كُلُّ أُناسٍ‌ همه آدميان از هر سبطى‌ مَشْرَبَهُمْ‌ آبشخور خود را و بمشرب ديگرى نرفتند وَ ظَلَّلْنا و سايه‌بان انداختيم‌ عَلَيْهِمُ الْغَمامَ‌ بر ايشان ابر را تا از حرارت آفتاب متاذى نشوند وَ أَنْزَلْنا و فرو فرستاديم‌ عَلَيْهِمُ الْمَنَ‌ بر ايشان من را كه مانند ترنجبين بود در صورت و حلاوت‌ وَ السَّلْوى‌ و مرغى مثابه سمانى و تفصيل اين حكايت در سورة البقرة گذشته و گفتيم بايشان بعد از انزال من و سلوى‌ كُلُوا بخوريد بر وجه اباحت‌ مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ‌ از پاكيزه‌هاى آن چيزى كه بمحض عنايت روزى داديم شما