دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٩ - ٦/ ٤ وظايف مالك اشتر در حكومت مصر
سپس، خدا را خدا را در طبقه پايين اجتماع، از بيچارگان، بينوايان، نيازمندان و گرفتاران و زمينگيران! چرا كه در اين طبقه قناعتپيشگانى عفيف و آبرومند هستند. خدا را نسبت به حقّى كه در اين باره از تو خواسته، منظور دار و از غَلّات و درآمد زمينهايى كه غنيمت اسلام است، در هر شهر، سهمى براى آنان قرار بده. همانا دورتر، همان سهمى را دارد كه نزديكتر دارد و رعايت حقّ همه بر عهده توست.
مبادا هيچ فكرى تو را از آنان غافل سازد؛ زيرا پرداختن به كارهاى فراوان و مهم، عذرى براى تضييع حقوق كوچك نيست. پس فكرت را از آنان دور نساز و متكبّرانه روى از آنان بر متاب «و بهخاطر خدا فروتنى كن تا خداوند تو را بالا برَد، و بال عنايت براى ضعيفان بگستران و چنان وانمود كن كه به اين شيوه رفتار، نيازمندى» و به آن دسته از كارهايشان كه هرگز گزارش آن به تو نمىرسد، رسيدگى كن؛ كارهاى كسانى كه چشمها آنان را ناچيز مىبينند و مردانْ ايشان را حقير مىشمرند. گروهى مورد اعتماد و خداترس و فروتن را بگمار كه نيازها و كارهايشان را به اطلاع تو برسانند و درباره آنان چنان رفتار كن كه روز ديدار خدا عذرى داشته باشى، كه اينان بيش از ديگران به انصاف نيازمندند. پس با اداى حق هر يك به وى، عذرى به درگاه خداوند داشته باش.
به يتيمان و زمينگيران و پيران سالخورده كه نه راه چاره دارند و نه روى سؤال، بيشتر برس «و براى آنان هم سهمى و بهرهاى قرار بده. آنان نيز بندگان خدايند. با تأمين زندگىشان و قرار دادن هر يك در جاى خاصّ خود از نظر روزى و حقوق، به خداوند تقرّب بجوى، كه كارها با نيّتهاى صادق خالص مىشود. نيز بدان كه دل مردم يا برخى از آنان به اين آرام نمىشود كه تو غايبانه و بدون رو به رو شدن با حاجتهاى آنان، حقوقشان را ادا كردهاى». اين بر حاكمان سنگين است و حق، همهاش سنگين است؛ ولى خداوند گاهى آن را بر كسانى كه در پى فرجام نيكاند و خود را صبور ساختهاند «و به درستىِ وعدههاى خدا به صابرانِ مخلص اطمينان دارند، سبك مىگرداند. پس از اينان باش و از خدا يارى بطلب».
بخشى از وقت خويش را براى نيازمندان اختصاص بده. «خود را و فكر خود را