دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٦ - پاسخ علامه طباطبايى

و اگر ثابت شود كه او بر جاى آب آگاه بود، باز هم عقلًا ممنوع نيست كه وى متعبّد و مكلّف به ترك تلاش براى آب طلبيدن بوده است، از آن رو كه جلوگيرى شده بود، همان‌گونه كه درباره امير مؤمنان ياد كرديم، جز آن‌كه ظاهر حال، برخلاف آن است، آن‌سان كه پيش‌تر گفتيم.

سخن درباره علم امام حسن ٧ به سرانجامِ سپردن حكومت به معاويه، برخلاف آن‌است كه گذشت. در روايت است كه او به فرجام كار آگاه بود و شاهد حال هم گواه آن است، جز آن‌كه وى با آن كار، جلوى شتاب در كشته شدن خود و تسليم شدن يارانش را به معاويه گرفت و لطفى در آن بود كه وى تا زمان وفاتش زنده بماند و لطفى براى باقى ماندن بسيارى از پيروان، خانواده و فرزندانش بود، و نيز دفع فسادى در دين كه مى‌توانست از فسادى كه با آتش‌بس او پديد آمد، بسى بزرگ‌تر باشد و او داناتر بود كه چه كرده است، به همان دليل كه ياد كرديم و جهات آن را بيان كرديم. (پايان كلام شيخ مفيد)

علّامه مجلسى مى‌افزايد: سيّد مهنّا بن سنان نيز همين سؤال را از علّامه حلّى در مورد امير مؤمنان پرسيد. وى جواب داد كه: احتمال دارد او را از وقوع شهادت در آن شب خبر داده بودند؛ ولى نمى‌دانست در چه وقتى از آن شب يا در كجا كشته مى‌شود و پاسخ ديگر اين‌كه تكليف حضرتش با تكليف ما متفاوت است. پس جايز است كه خون شريف خود را در راه خداى متعال نثار كند، همان گونه كه بر مجاهد، واجب است پايدارى كند، هر چند مقاومتش به شهادت بينجامد.

پاسخ علّامه طباطبايى‌

علّامه سيّد محمّد حسين طباطبايى رضوان اللّه تعالى عليه در اين باره مى‌فرمايد:

امام ٧ به حقايق جهان هستى، در هرگونه شرايطى وجود داشته باشند، به اذن‌