دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠١ - ٣ نقش قطام

و نوشته جرجى زيدان‌[١] آمده نيز غير واقعى است.

مؤلّفان مصادر كهن، مانند: الطبقات الكبرى (م ٢٣٠ ق)، الإمامة والسياسة (م ٢٧٦ ق)، أنساب الأشراف (م ٢٧٩ ق)، الأخبار الطوال (م ٢٨٢ ق)، الكامل مبرَّد (م ٢٨٥ ق)، تاريخ الطبرى (م ٣١٠ ق)، الفتوح (م ٣١٤ ق) مُرُوج الذّهب (م ٣٤٦ ق) و مقاتل الطالبيين (م ٣٥٦ ق) بر نقش زنى به نام «قطام» كه پدر و برادر، و در بعضى از متونْ عمويش، در جنگ نهروان كشته شده بودند و از اين جهت، كينه امام ٧ را به دل داشت، در توطئه قتل امام ٧ و ارتباط او با ابن ملجم، اتّفاق دارند. بنا بر اين، به آسانى نمى‌توان اصل داستان را انكار كرد؛ امّا چگونگى آن، قابل تشكيك است و آنچه در اين باره به‌صورت يك رُمان آمده، قطعا باطل است. شايد نزديك‌ترين گزارش به واقع، متن أنساب الأشراف و الإمامة والسياسة باشد كه در آن آمده:

ابن ملجم به كوفه آمد و كار خود را پنهان داشت و با زنى به نام قُطام دختر علقمه كه از خوارج بود و على ٧ در جنگ با خوارج، برادرش را كشته بود ازدواج كرد. ازدواج با او به اين شرط بود كه على ٧ را به قتل برساند. مدّتى نزد او ماند. روزى قطام به او كه پنهان مى‌زيست گفت: مدّتى طولانى است كه دوست دارى نزد خانواده‌ات بمانى و از كارى كه به خاطر آن آمده‌اى، چشم پوشيده‌اى! گفت: با ياران خودم وقتى را قرار گذاشته‌ام كه از آن فرا نخواهم رفت.[٢]

[١] كتاب ١٧ رمضان.

[٢] أنساب الأشراف: ج ٣ ص ٢٥٠ و ٢٥٣، الإمامة والسياسة: ج ١ ص ١٧٩ و ١٨٠.