دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٤ - پاسخ شيخ مفيد

كند، و انتخاب شهادت با علم به وقت و چگونگى آن، فضيلتى است كه جز پيشوايان بزرگ الهى و خواص اصحاب آنان، آن را برنمى‌تابند.

هر چند نديدم كسى اين پاسخ را ارائه كرده باشد؛ امّا به‌نظر مى‌رسد كه اين بهترين سخن در توجيه پيشگيرى نكردن امامان اهل بيت : از شهادت خود با علم به چگونگى آن است كه با دلايل عقلى و نقلى‌[١] نيز تأييد مى‌شود. اكنون متن پاسخ شيخ مفيد و علّامه طباطبايى رضوان اللّه تعالى عليهما را براى مزيد اطلاع پژوهشگران در اين‌جا مى‌آوريم.

پاسخ شيخ مفيد

علّامه مجلسى روايت كرده است كه: در كتاب المسائل العُكبَرية از شيخ مفيد سؤال شده است: نزد ما اجماعى است كه امام مى‌داند چه خواهد شد. پس چرا امير مؤمنان به مسجد رفت، با آن‌كه مى‌دانست كشته مى‌شود و قاتل و زمان كشته شدن را هم مى‌دانست؟ و چرا حسين بن على ٨ به كوفه رفت، با آن‌كه مى‌دانست آنان يارى‌اش نمى‌كنند و او در اين سفر كشته مى‌شود؟ و چرا وقتى محاصره‌اش كردند و مى‌دانست كه آب را به روى او بسته‌اند و اگر چند ذراع زمين را حفر كند، آب مى‌جوشد، ولى زمين را نكَند و به ضرر خويش كمك كرد تا از تشنگى جان باخت؟ و چرا امام حسن ٧ با معاويه قرار داد بست و حكومت را به او سپرد، با آن‌كه مى‌دانست او پيمان مى‌شكند و به عهد خود وفا نمى‌كند و شيعيان پدرش را مى‌كشد؟

شيخ مفيد جواب داد: امّا پاسخ اين‌كه «امام مى‌داند چه پيش خواهد آمد»، اجماع ما بر خلاف آن است و چنين سخنى مورد اجماع شيعه نيست. اجماع شيعه بر اين‌

[١] روايتى كه از حسن بن جهم از امام رضا ٧ نقل شد، بنا بر آن كه« لكنّه خير» خوانده شود، مى‌تواند از مؤيّدات اين پاسخ باشد.