دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٠٧ - طرح مسئله

هَيهاتَ! أن أطلَعَ بِكُم سَرارَ العَدلِ أو اقيمَ اعوِجاجَ الحَقِّ![١]

هيهات كه به يارى شما تاريكى را از چهره عدالت بزدايم و كجى‌اى را كه در حق راه يافته، راست نمايم!

چرا آنان را درد جانكاه حيات سياسى خود دانسته، مى‌فرمود:

اريدُ اداوي بِكُم و أنتُم دائي.[٢]

مى‌خواهم به وسيله شما درمان كنم؛ امّا شما درد من هستيد.

و از نافرمانى‌ها و سركشى‌ها ناله مى‌كرد و مى‌فرمود:

مُنيتُ بِمَن لا يُطيعُ.[٣]

به كسانى مبتلا شده‌ام كه پيروى نمى‌كنند.

و از گرايش‌هاى پراكنده، وانبوه بى‌ثمرِ حضور با دل‌هاىِ ناپيوسته‌شان شكوه مى‌كرد و مى‌فرمود:

لا غِناءَ في كَثْرةِ عَدَدِكُم مَعَ قِلَّةِ اجتِماعِ قُلوبِكُم.[٤]

بى‌نيازى با شمارِ بسيارتان نيست، با آن كه دل‌هايتان، كم به هم پيوسته است.

و داشتن يارانى اندك در حدّ نيروهاى بدر را تمنّا مى‌كرد و مى‌فرمود:

لو كانَ لي بِعَدَدِ أهلِ بَدرٍ ....[٥]

اگر يارانى به تعداد بدريان داشتم ...

و ...؟

[١] ر. ك: ج ٦ ص ٥٦٤، ح ٢٧٦٧.

[٢] ر. ك: ج ٦ ص ٢٤٣( آغاز برانگيخته شدن اعتراض).

[٣] ر. ك: ج ٦ ص ٥٥٧( گرفتار نافرمانان).

[٤] ر. ك: ج ٦ ص ٥٦٣( سپاهِ فراوان، امّا بى‌ثمر).

[٥] ر. ك: ج ٦ ص ٥٧١( آرزوى يارانى به تعداد اهل بدر).