دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٢١ - حديث
صبح را در ابواء[١] به سر برد و همانجا نماز خواند. سپس از ابواء حركت كرد و روز جمعه در جُحفه[٢] توقف كرد و از آنجا به قُدَيد[٣] رفت و شنبه در آنجا بود و روز يكشنبه در عُسفان.[٤]
سپس حركت كرد و چون به غميم[٥] رسيد، پيادگان به او برخوردند و صف و از پيادهروى شكايت كردند. پيامبر ٦ گفت: «از پويه، راه رفتنى سريع، امّا نه چون دويدن، كمك بگيريد». پس همين گونه راه رفتند و آسوده شدند.
[پيامبر ٦] روز دوشنبه در مَرُّ الظَهران[٦] بود و تا نزديكى شب از آنجا نرفت و غروب آفتاب را در سَرِف[٧] بود؛ امّا نماز مغرب را تا وارد مكّه (حرم) نشد، نخواند و چون به ميان دو گردنه رسيد، شب را ماند و روز سهشنبه داخل شهر مكّه شد.
[پيامبر ٦] چون مناسك حج را به پايان برد، با همان جمعيّت انبوه به سوى مدينه بازگشت و چون در روز پنجشنبه، هجدهم ذى حجّه، به غدير خم[٨] در جُحفه، جايى كه راههاى مدينه و مصر و عراق از هم جدا مىشدند، رسيد، جبرئيل امين با اين آيه از سوى خدا بر او فرود آمد كه: «اى پيامبر! آنچه را از سوى پروردگارت بر تو نازل شده، برسان ...» را آورد و به او فرمان داد كه على ٧ را براى مردم به عنوان رهبر معرّفى كند و آنچه را درباره ولايت او و وجوب اطاعت از او بر همه، نازل شده است، به آنان برساند.
[١] ابواء، روستايى در شمال مدينه و نزديك به آن است كه تا جُحفه هشت فرسنگ فاصله دارد. قبر مادر مكرّم رسول خدا ٦ در آنجا قرار دارد( ر. ك: معجم البلدان: ج ١ ص ٧٩).
[٢] جحفه، نزديك به رابُغ، و ميقات حاجيان مصر و شام است( تقويم البلدان: ص ٨٠).
[٣] قُدَيد، نام جايى در نزديكى مكّه است( معجم البلدان: ج ٤ ص ٢٤١)، نيز، ر. ك: ج ١ ص ٥٩٥( وصايت على از سوى( خداست).
[٤] عُسفان، جايى براى فرود آمدن حاجيان است، به فاصله يك روز راه پياده از خليص در جنوب( تقويم البلدان: ص ٨٢).
[٥] همان كُراع الغميم است، دره جلوى عُسفان به فاصله هشت ميلى( معجم البلدان: ج ٤ ص ٤٤٣).
[٦] ظَهران، درهاى نزديك به مكّه است كه روستايى به نام« مرّ» در كنار آن قرار دارد. براى همين« مرّالظهران» ناميده مىشود( معجم البلدان: ج ٤ ص ٦٣).
[٧] سَرِف، جايى در شش ميلى مكّه است. پيامبر خدا در آنجا با ميمونه، دختر حارث، ازدواج كرد. محلّ درگذشت ميمونه نيز همانجاست( معجم البلدان: ج ٣ ص ٢١٢).
[٨] خم، درهاى در كنار جحفه در ميان راه مكّه و مدينه است كه بركهاى( غديرى) در آن قرار دارد. پيامبر خدا در آنجا خطبه خواند( معجم البلدان: ج ٢ ص ٣٨٩).