اسلامِی و مکاتب فلسفِی تشکِیل داده بود، امام با ِیکِی از دانشمندان بزرگ، بنام عمران صابِی در حال مناظره درباره‌ اثبات خداوند و حقانِیت اسلام بود، هر سوالِی که عمران مطرح مِی‌کرد، امام با استدلال محکم جواب مِی‌داد، بحث و مناظره به اوج خود رسِیده بود، در همِین هنگام وقت نماز ظهر فرا رسِید و امام رضا آماده براِی نماز شدند.

عمران صابِی گفت: آقاِی من! پاسخ به سؤالات من را قطع نکنِید. دلم براِی پذِیرش حق، قدرِی نرم و معطوف شده است. آن حضرت تحت تأثِیر احساسات عمران صابِی، قرار نگرفت و نماز اول وقت را فداِی بحث و مناظره نکرد و باکمال قاطعِیت فرمود: بعد از نماز بحث را ادامه مِی‌دهِیم.

آن حضرت با همراهان برخاستند و نماز خواندند و پس از نماز به همان مجلس بازگشته و به ادامه بحث پرداختند. آن حضرت در مناظره با عمران صابِی، به بِیان صفات خدا پرداخت. سرانجام مناظره به اسلام عمران صابِی منجر شد.[١]

١٠. توجّه به قرآن و کلام پِیامبر هنگام مناظره

شخصِی را به اتهام دزدِی پِیش خلِیفه وقت، معتصم عباسِی آوردند و او به سرقت خود اعتراف کرد. در اِین حال، خلِیفه رو کرد به دانشمندان و فقهاِی مجلس و گفت: چگونه بر اِین دزد، حد الهِی را اجرا کنِیم و دست او را قطع کنِیم؟

ِیکِی از علماِی اهل مجلس گفت: دست دزد باِید از مچ قطع شود. خلِیفه پرسِید: به چه دلِیل؟ گفت: به دلِیل آنکه دست، شامل انگشتان تا مچ مِی‌شود، همچنان که در آِیه تِیمم حد دست از انگشت تا مچ اطلاق شده است. (فَامْسَحُوا بِوُجُوهِکُمْ وَ اَِیْدِیکُمْ مِنْهُ) بسِیارِی از علما اِین نظرِیه را تأِیِید نمودند. عده‌اِی از دانشمندان گفتند: باِید از آرنج برِیده شود زِیرا در آِیه وضو حدّ دست از انگشت تا آرنج است. (فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَ اَِیْدِیَکُمْ اِلَِی الْمَرافِقِ) برخِی فتوِی دادند که از شانه باِید قطع شود زِیرا در عرف دست از انگشتان تا شانه را شامل مِی‌شود.

در اِین هنگام، خلِیفه رو به امام جواد ٧ کرد و گفت: ِیا اباجعفر! در اِین موضوع نظر شما چِیست؟! حضرت فرمود: علما نظر خود را بِیان کردند. من را از بازگو‌کردن معاف بدارِید.

[١] عِیون اخبار الرضا( ج ١، ص: ١٧٢.