جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٢٧٧ - الف داستانهایی از بخل
شماره ٣٤: بخل و سخاوت
الف: داستانهاِیِی از بخل
قال الله الحکِیم: (وَ لَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَّهُم بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ) [١] کسانِی که بخل مِیورزند به آنچه خدا به آنان تفضّل نموده، تصوّر نکنند که اِین بخل به نفع آنان است، بلکه به ضرر آنان است. آنچه را بدان بخل ورزِیدهاند، در روز قِیامت آوِیزان گردنشان خواهد شد.
امِیرمومنان علِی ٧: (إِذَا لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ فِيعَبْد حَاجَةٌ ابْتَلَاهُ بِالْبُخْلِ)[٢]هرگاه خداوند به بندهاِی حاجتِی «عناِیت و توجّهِی» نداشته باشد او را مبتلا به مرض بخل نماِید.
در اِین شماره انتظار مِیرود که پاسخ سؤالات ذِیل واضح شده باشد:
• اقسام بخل چِیست؟ فرق بِین بخِیل و لئِیم و فرق بِین سخِی و کرِیم چِیست؟
• چرا از همنشِینِی با بخِیل نهِی شده است؟
• اِین کلام از کِیست «جواب امام زمان (عج) را چه بدهم» جرِیان آن چِیست؟
• چه کسِی معروف به کرِیم اهلبِیت : است؟ داستانِی در اِینباره ذکر نماِیِید.
• بخشش از بهترِینها به چه معنِی است؟ در اِین جهت داستانِی را ذکر نماِیِید.
شرح كوتاه: بخل در اصطلاح به معناِی خوددارِی از بخشش مال به دِیگران است. برخِی از مفسرِین معناِی بخل را گستردهتر از معناِی اصطلاحِی آن دانسته و معتقدند که هر نعمتِی اعم از مادِی و معنوِی که خداوند به انسان بخشِیده و فرد مِیتواند آن را در اختِیار دِیگران قرار بدهد چنانچه از بخشِیدن آن خوددارِی کند، چنِین فردِی بخِیل است. بنابراِین اگر براِی کسِی مقدور است که دانستهها و تجارب خود را در اختِیار دِیگران قرار دهد چنانچه امتناع ورزد و چنِین نکند در حقِیقت بخل ورزِیده است همچنِین اگر با واسطهگرِی مِیتواند حاجت دِیگرِی را
[١] سوره آلعمران، آِیه ۱۸۰.
[٢] اصول کافِی، کلِینِی، محمد بن ِیعقوب، ط الاسلامية، ج٤، ص: ٤٤.