جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٣٢٦ - الف بدعت
مرحوم علامه مجلسِی در تعرِیف بدعت مِیگوِید: آنچه بعد از پِیامبر ٦ به عنوان عقِیده ِیا عمل دِینِی ارائه گردد، در حالِی که مورد آن بِیان خاصِّی نرسِیده و مصداقِی از حکم کلِّی هم نباشد ِیا از آن صرِیحاً نهِی شده باشد، بدعت است.[١] به تعبِیر دِیگر بدعت عبارت است از: (ادخال ما لِیس من الدِین فِی الدِین)[٢] با توجّه به تعرِیف فوق در تحقق بدعت دو شرط لازم است:
شرط اول: تصرف در احکام دِین، از طرِیق افزودن ِیا کاستن احکام آن. بنابراِین اگر نوآورى ربط و اسنادى به دِین نداشته باشد بلکه به عنوان ِیک مسئله عرفى و عادى انجام پذِیرد، بدعت نخواهد بود. به عنوان مثال انسان از نظر مسکن و پوشاک و دِیگر وسائل زندگى همواره دست به نوآورِی مىزند و انواع ورزشها و تفرِیحات و شغلهاِی جدِید را پدِید مِیآورد. بدِیهى است همه اِینها ِیک نوع نوآورى به معناِی لغوِی است، ولى ارتباطِی به بدعت در اصطلاح شرع ندارد.
شرط دوم: اسناددادن چِیزى به دِین در صورتِی که در دِین چنِین چِیزِی ولو بهصورت عام ِیا کلِی وارد نشده باشد. بنابراِین اگر کارى را انسان به عنوان عمل دِینى انجام دهد که دلِیل شرعى بهصورت خاص ِیا عام بر مشروعِیت آن وارد شده، آن عمل بدعت محسوب نمِیشود.
طبق اِین بِیان جشن مِیلاد پِیامبراکرم و اهلبِیت ٦ هرگز ملاک بدعت را ندارد. زِیرا به فرض اِینکه اِین نوع از ابراز محبّت با اِین روشهاِی جدِید در شرع مقدس وارد نشده باشد، ولى ابراز محبت به پِیامبر اکرم ٦ و خاندان آن حضرت، طبق آِیه مودّت ِیکى از اصول مسلّم اسلام است که مِیتواند به روشها و مصادِیق متعددِی بروز پِیدا کند و اگر کسِی به استناد آِیه مودّت براِی آن بزرگواران جشنِی برگزار کند بدعت نِیست بلکه ِیکِی از مصادِیق مودّت و ابراز محبت به اهلبِیت : است همچنان که اگر در عصر حاضر فردِی از طرِیق اِینترنت احسانِی به دِیگرِی کند ِیا بوسِیله همراه بانک صدقهاِی به دِیگرِی بدهد، عمل او بدعت نِیست بلکه ِیکِی از مصادِیق صدقه ِیا احسان در آِیه شرِیفه است: (إِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسٰانِ)[٣]
[١] البدعه فِی الشرع ما حدث بعد الرسول و لم ِیکن فِیه نص: على الخصوص و لا ِیکون داخلا فِی بعض العمومات.
[٢] جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج٢ ص: ٢٧٦.
[٣] سوره نحل، آِیه ٩٠.