جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٣٤٩ - ٤ فرق بین سنّتحسنه و بدعت
٣. سنتهاِی حسنه گذشتگان در اختِیار اوصِیاِی پِیامبر
امام باقر ٧ در نزد شاگردان خود از مردمِی كه افرادِی مثل ابوحنيفه را به عنوان پِیشوا، اختِیار نمودهاند انتقاد شديدِی کرد و فرمود: مردم رطوبت را مِیمكند ولى نهر بزرگ را رها مِیكنند، به سوى اين و آن مِیروند ولى پِیامبر اکرم ﷺ و خاندانش را رها مِیکنند.
شخصى پرسيد: نهر بزرگ چيست؟ حضرت فرمود: نهر بزرگ، رسول خدا ٦ و علمِی است كه خدا به او عنايت فرموده است. خداوند همه سنّتهاى پِیامبران از حضرت آدم تا خاتم انبِیاء را به حضرت محمّد ٦ و بعد از او به وصِی او على ٧ عطا نموده است.[١]
٤. فرق بِین سنّتحسنه و بدعت
اگر انجام عملِی نوظهور، داخل در اطلاق، عموم و ِیا فحواِی دلِیل شرعِی باشد. دِیگر بدعت اصطلاحِی نخواهد بود. بنابراِین در عصر حاضر اگر فردِی از طرِیق اِینترنت احسانِی به دِیگرِی کند ِیا بوسِیله همراه بانک خود صدقهاِی به دِیگرِی بدهد عمل او بدعت نِیست. حال اگر اِین فرد اوّلِین کسِی باشد که به اِین طرِیق به فقرا کمک کرده و دِیگران هم اِین نوع کمککردن را با راهنماِیِی او آموخته باشند، چنِین فردِی سنّتحسنهاِی را پاِیهگذارِی کرده که سابق به اِین شکل عمل نمِیشده است. هر کس بدان عمل کند آن فرد اوّلِیه در ثواب آن شرِیک خواهد بود.
پِیامبر اکرم ﷺ فرمود: هر کس دعوت به نِیکى کند همانند فاعل آنست. (الدّالُ عَلَى الْخَِیرِ کَفاعِلِهِ) [٢]ولِی اگر نوآورِی به نام دِین و منتسب به دِین باشد و داخل در اطلاق ِیا عموم دلِیل شرعِی نباشد بدعت تلقِی مِیگردد.
سنّتحسنه در دو معنا به کار برده مِیشود:
اول: به معناى عادات و روشهاِی نِیکوِیِی که از گذشتگان به ِیادگار مانده و در بِین مردم رواج پِیدا کرده است مثل سنّتحسنه وقف و ازدواج و همه کارهاِی مستحب. کلام امِیرمومنان علِی ٧ احتمالا به همِین نوع از سنّتحسنه اشاره دارد که به مالک اشتر فرمود:
[١] اصول کافِی، کلِینِی، محمد بن ِیعقوب، ط الاسلامية،ج ١ ص٢٢٣ ح ٦.
[٢] وسائل الشيعه»، جلد ١١، ص: ٤٣٦.