قال الله الحکِیم: (فَأَمَّا مَنْ أَعْطَىٰ وَ اتَّقَىٰ وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَىٰ)[١] آن کس که در راه خدا انفاق کند و پرهِیزکار باشد و وعده خدا را تصديق كند، كار او را آسان گردانيم.

امام سجاد ٧: (سَادَةُ النَّاسِ فِي‌الدُّنْيَا الْأَسْخِيَاءُ وَ سَادَةُ النَّاسِ فِي‌الْآخِرَةِ الْأَتْقِيَاءُ‌)[٢] سرور و بزرگ مردم در دنيا سخاوتمندان و در آخرت پرهيزكاران هستند.

شرح كوتاه: واژه سخاوت از رِیشه سَخا گرفته شده است. در عرب گفته مِی‌شود «سَخا النارَ» زمانِی که خاکستر را از روِی آتش برمِی‌دارند تا بهتر بسوزد و روشناِیِی بِیشترِی بدهد.همانطور که برداشتن خاکستر موجب روشن‌شدن آتش و بهتر سوختن آن مِی‌شود سخاوت هم موجب روشنِی قلب ِیا گرم‌شدن روابط بِین خانواده و افراد مختلف جامعه مِی‌شود. (ذلك إذا أَوْقَدْتَ فاجتمعَ الجَمْرُ و الرَّمادُ ففَرَّجْتَه.)[٣]

فرد سخاوتمند بدون سختِی و مشقت و تأسف از دست رفتن مال، به راحتِی مالش را به دِیگران مِی‌بخشد. مقدارِی از صفت سخاوت در وجود فرد، جنبه ارثِی و الگوبردارِی از خانواده دارد و بواسطه رفتار خانوادگِی اِین حالت ناخودآگاه به فرد منتقل مِی‌شود.قدرِی هم جنبه اکتسابِی دارد به اِین صورت که فرد آن قدر مال خود را به دِیگران مِی‌بخشد که اِین حالت به‌صورت ملکه و عادت او شده و به آسانِی و راحتِی مال خود را به دِیگران مِی‌بخشد، در مقابل، افراد بخِیل که بخشِیدن مال به افراد نِیازمند به شدّت براِی آنان سخت و دشوار است و به قول شاعر: (مال است نه جان است که آسان بتوان داد)

١. فرق بِین جود و سخاوت

اين دو واژه غالباً به يك معنا است و در مقابل بخل استعمال مى‌شوند ولى برخِی از لغوِیِّین در فرق بِین آن دو جهاتِی را ذکر کرده‌اند:

 الف: سخاوت بخشش هنگام درخواست دِیگرِی است ولِی جود، بدون درخواست است.

[١] سوره اللِیل، آِیه ٥.

[٢] مشکاه الأنوار، ص: ۲۳۲، س ۲۰، بحارالأنوار، ط دار الاحِیاء التراث، مجلسي، ج ۷۸، ص: ۵۰، ح ۷۷٫.

[٣] كتاب العين، ج‌٤، ص: ٢٨٩‌.

